Ben kimim? Var mıyım? Neden buradayım? Niçin bunlar çevremde? Dünyaya ne öğrenmek ve öğretmek için geldim? Vs. vs. vs. uzayıp giden sorulardan sonra fark ettim ki, kökte aslında Tanrı’yı sorguluyoruz. Olumsuzluklar yaşandığında arka planda Tanrı’ya kızıyoruz. Neden bu benim başıma geldi? Neden ben? Neden Tanrım yardım etmiyorsun? Sorusu ile karşı karşıya olan bir sürü insan var çevremizde.

Olumlu olmanın ne olduğunu sorgularken, olumlu olmanın ya da olmamanın Tanrı için farkının bulunmadığı kanısına vardım. Çünkü onun için bir taraf yoktu. Bu durum bizim için önemliydi çünkü tüm bunları yaratan bizdik.

Cinsiyet, ırk, yaş, aile, dini inanışlarımız, rollerimiz, mesleğimiz, eğitimimiz ve daha sayabileceğimiz bir sürü etiketlerimiz madde ile ilgiliydi ve buradaki benzerlerimiz ile oyunumuzu oynamak için gerekli olan argümanlardı. Fakat biz bu değiliz.

Gerçek benliğimiz ve gerçek özümüz ruhsal olandı. Göz ile görünmeyen, düşünceyi yaratan ruh huzur, sevgi, saflık, mutluluk ve güç gibi kavramlara sahipti.

Olmuş olan, olmakta olan her şey madde olan benden fikre dönüşmüştü. Düşüncelerim hislerimi doğurdu, hislerim eylemleri, eylemlerim alışkanlıklarımı, karakterimi ve hemen ardından kader dediğimiz o büyülü dünyayı. Şöyle bir bakın evrene, her şey önce düşüncede gerçekleşmişti. Demek ki ben kendi büyülü dünyamın, kader denilen seçimlerimin yaratıcısıydım.

Herkes her gün, her an bir şeyler yaratıyordu aslında. Gündelik yaşamda sürekli bir yerlere ve bir şeylere koşturmakta ve farkında olmadan yaratım sürecine katkıda bulunmaktaydı. Olumlu yada olumsuz olması hiç önemli değildi aslında yaratıyorduk ve sürekli yaratıyorduk. Kime neye göre olumlu ya da kime neye göre olumsuzdu. Hayat da gerekli ve gereksiz düşünce formları ile gelişmekte ve büyümekteydik. Tüm bunları fark ettiğim de, büyümek hem güvenli, hem de eğlenceliydi.

Kendimizi bırakıp başkalarını iyileştirmeye ya da başkalarını eleştirmeye çalışıyorduk. Bunu belki bilerek yapmıyorduk fakat çevresel faktörlerin de etkisi ile ve egomuzun da tırmanışa geçtiği vakit içten içe, “Durun! Ben yaparım, ben bilirim, ben iyileştiririm.”

Tam tersi düşüncede ise; “Dur! Ne yapıyorsun, yapamazsın, sende kimsin, sen daha büyümedin, öyle her şeye karışma” gibi taa küçüklüğümüzde bize ekilen düşünceler ile birlikte büyümeye başladık. İnandıklarını bizlere verdiler. Başkalarının hayat deneyimleri bizlere bilinçaltı inançlar olmuştu. İnanç sorgulanamazdı ve bu inançlar büyüklere hatta atalarımıza aitti. Özgüvenimiz ve özsaygımız sindi bir köşede, bizi biz olmaktan çok, başkalarının düşünceleri ile yaşamımızın mimarları olmaya zorladı. Taa ki bunu fark edinceye ve olgunluğun basamaklarından süzülerek kendi içimizdeki öze doğru yaptığımız yolculuk ile değişim, dönüşüm başlayıncaya dek.

Sabah uyandığımızdan gece yatağa girinceye kadar neleri düşünüyoruz, düşlüyoruz ve üretiyoruz. Üstelik dışarıdan aldığımız olumlu ve olumsuz iletiler de çabası. En büyük yaptığımız hatalardan birincisi, geçmiş ve gelecek ile ilgili düşünüyoruz ki; bunlar gereksiz düşüncelerdir. İnsanı anda olmaktan alı koyan ve şimdiyi hep ertelemekte olan düşünceler. Geçmişte her ne olursa olsun affetmek ve salmak bizim burada olmamızı ve gelişimimize katkıda bulunmayı sağlar. Halen sürmekte olan olayları bile geçmişe bağlıyorsak bu bizim bir yerlere takılı kaldığımızın göstergesidir. Tekrarlayan düşünceler bizi boğmaya başlar ve bizim şu andaki güzellikleri yaşamamızı engeller.

Hâlbuki gün 24 saattir. Dili, dini, rengi, mezhebi ve mesleği ne olursa olsun bu herkes için geçerlidir. Olumlu düşünmeyerek, içinde bulunduğumuz psikolojinin ve durumların sorumlusu yine bizizdir. Doğuştan gelen şans, çevresel faktörler ve yaratım gücü adına bize verilen tüm bu nimetleri çevreleyebilmek ve ona sahip çıkabilmek, bizim becerilerimizde yatmaktadır. Akıl ve irade bize sunulmuş en büyük lütuf dur. İçinde bulunduğumuz durum bizim kendimize karşı dürüstlüğümüz ile ilgilidir.

Kendimize ne kadar dürüstüz? Kendimize dürüst olmak, içimizdeki en iyiye karşı, öze karşı dürüst olmak ve bütüne saygı duymaktır. Kendimize karşı dürüst olduğumuzda hislerimiz saf ve temiz hale gelir. Sözlerimizden netlik ve saflık yansır. Kendimize ne kadar dürüst olursak o kadar daha kendimize değer veririz ve ne kadar değer verirsek de, o kadar kendimize saygı duyarız. Özdeğer ve özsaygı gerektiği gibi işlemeye başlar. Özdeğeri güçlendirmeye ve kendimize verdiğimiz en önemli sözü dürüstlüğü uygulamaya geçirmeyi deneyerek başlayabiliriz.

Yaşınız kaç olursa olsun içinizdeki çocuğa sakin, sevecen ve şefkatle yaklaşarak; birlikte eski ve negatif mesajları açığa çıkararak onları kendinizden uzaklaştırın. Olumlu düşünmenin temelinde sevgi yatar ve önce kendimize dürüst olup sevmeye başladığımızda sevgi ve bilgi ile donatılırız. Sevgi ve bilgi paylaşımı dünyadaki en büyük zenginliktir. O eksilemez, yıpratılamaz, aksine paylaştıkça büyür ve artarak çevremizdeki alanı sarmalar. Benzer benzerleri çekmeye başlar.

Başkalarının kendileri olmalarına izin verirsiniz. Çünkü siz kendiniz olmuşsunuzdur ve öncelikle kendinizi iyileştirirsiniz. Algıda seçicilik, niyet ve yaklaşımda duyarlılık ön plana çıkar. Ben yoktur, biz vardır. Birde özde olan hem öğrenci, hem de öğretmendir. Yaptığı her şeyden mutluluk duyar çünkü yaratım oyununu fark etmiştir. Büyümek güvenli ve büyüleyicidir. Sevdiğin şeylere kendini bıraktığında zaman ve mekân kaybolur ve ilahi olanla gizemli bir birlikteliğe girersin. O zaman yaşamak, dünyada cenneti deneyimlemek gibidir. Zihinsel potansiyelimizi açığa çıkartmak ve kullanmak fark edilmiş değişimleri adımlamak büyük haz verir. Yaşam, anda haz duymak için vardır. Kendi görkemimizi görmeyi seçtiğimizde, Tanrısal olanı görmeyi de seçeriz. İçsel olan huzurda olduğunda titreşimimiz de buna göre frekansını ayarlayacak ve dışta hiç bir şey olduğunu, her şeyin içeride olduğunu bilecektir. Ayrılık bilinci silinecektir. Her sabah uyandığımda şöyle diyorum, “Ben sevilmeye layığım. Ben gibi diğer parçalarımda sevilmeye layık. Biz bütünün birer parçasıyız.” O zaman o muhteşem büyüklükteki kutlama pastasının neresinde olduğumuzun da önemi yoktur çünkü bende diğer dilimler gibiyimdir. Aynı tat da aynı dokuda ve aynı lezzette. Onlar olmazsa ben olamam, ben olmazsam onlar olamaz. Çemberi görebilmek için önce bütünün birer parçası olduğumuzu idrak etmemiz gerekir.

Zihin, akıl, ifade, beden, gözlem, bilinçaltı, huzur döngüsü olan ruh bilincim en yüzeysel olan katmanlarına varıncaya kadar “O” dur. Çevreme baktığımda gördüğüm en büyük gerçeklik ise oluşumumuza katkıda bulunan milyonlarca spermden en şanslı embriyoların büyümekte ve gezinmekte olduğudur. Ben ve sizler tıpkı “O” gibi sonsuz potansiyele sahibiz ve öyledir.

Kaynak : İndigo Dergisi – Nihal Demir

Bugün artık bebek daha anne karnındayken tespit edilen hatalı genlerin değiştirilmesi ile yapılacak “genetik tedavi” tıp dünyasının en büyük hedeflerinden birisi haline gelmiş ve bu yolda önemli adımlar gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

Sadece tıp dünyasının değil farmakolojinin, genetik mühendisliğinin ve biyoteknolojinin de araştırma alanına giren genlerin tespiti, değişimi ve tedavisi geliştikçe, temel bazı konuların tekrar değerlendirilmesine ve yeni bakış açılarına, hatta bilimde devrimlere sebep olmaktadır. Çalışmalar hayal gücünü bile aşan öyle noktalara varmaya başlamıştır ki, vaktiyle bilimsel ve teknolojik çalışmalara din adamları karşı çıkarken, bilim adamları artık kendi kendilerini durdurmak üzere aralarında anlaşmalara yapmaya başlamışlardır. Bu konudaki en önemli anlaşmalar insan embriyosu ile yapılacak çalışmalar ile ilgilidir.

Yeni doğacak bebek merakla beklenir “acaba kime benziyor” kaygısıyla…

Doğar doğmaz herkes bir fikir beyan eder, babasına, annesine ya da dayısına vs benziyor diye… İnsan bir taraftan ideal canlı diye tanımlansa da pek çok özelliği kritize edilerek iyi ya da kötü diye değerlendirilir. Fiziki kusurların yanı sıra, olumsuz huylar için de ayrıca değerlendirmeler yapılır ve hiç kimse yeni doğan bir bebeğin kötü diye tanımlanan fiziki, ruhsal ya da psikolojik özellikleri almış olmasını istemez. Eşler birbirlerine tahammül edemedikleri konulara atfen, çocuklarına kızdıklarında “kör olasıca babasına benzemiş” ya da “çekmez olası annesine çekmiş” gibi yargılarda bulunurlar. Kim değerlendiriyorsa iyi taraflar kendine, kötü taraflar kızgın olunan eşe mal edilir komik bir biçimde. Hala toplum içinde “anasına bak kızını al” hükmü geçerlidir. Önemli işler söz konusu olduğunda, şirketler alacağı elemanın diğer özellikleriyle birlikte geçmiş soyuna bile dikkat eder titizlikle. Siyasette atalarının bu konuda bir tecrübesi varsa adayların öne çıkma eğilimi vardır, tam tersi örneklerin çokluğuna rağmen. Pek çok başarılı babanın oğulları siyasette denenmiş ve başarılı olamamıştır oysaki. Eş seçimi konusunda özellikle mezhep ayrılıklarında aileler hala tutucudur, soylarının devamını düşünerek…

Epigenetik Değişimler

Bu konudaki ısrarlı bakışın sebebi, insanın gen yapısının atadan oğula miras olarak geçtiği bilgisidir. Biyologlar elli yıldır kalıtımın temel unsurunun DNA olduğunu söylüyorlarsa da, son yıllarda sadece DNA’nın kendisinin değil, molekülü etrafında meydana gelen karmaşık kimyasal değişimlerle, yani epigenetik değişimler ile de bir takım özelliklerin kuşaklar arasında aktarıldığını savunan bilim adamları mevcuttur. (Epigenetik, DNA dizisindeki değişikliklerle açıklanamayan, mitoz veya mayoz yoluyla aktarılan gen ifadesi değişikliklerini inceleyen bilim dalıdır.)Bu konuda yapılan çalışmalar genetik ile ilgili yazılan kitapların değişmesine yol açacak kadar önemli boyuttadır. Epigenetik kalıtım tezi ile ilgili çalışmalar İsrail, Fransa ve İngiltere’de halen devam etmekte. Konuyla ilgili ilk tezi İsrail’den Eva Jablonka 1995’re ortaya atmasına karşın o zaman pek kabul görmedi. Jablonka’nın tezi, zoolog Lamarck’ın da iki yüz yıl önce “koşulların etkisiyle doğanın insanlara kazandırdığı ya da kaybettirdiği özellikleri gelecek kuşaklar için sakladığı” teziyle aynı doğrultudaydı ve Lamarck’ın tezi o zaman Darwin tarafından kesinlikle reddedilmişti. Darwin evrim konusunda tartışılmaz bir otorite olarak görüldüğünden Jablonka da pek dikkate alınmadı.

Bu konuyu destekleyen eski bir çalışmada ise, İkinci dünya savaşı sırasındaki kıtlıkta doğan düşük kilolu bebeklerin devam eden soylarında da aynı düşük kilonun tekrar görülmesi dikkat çekiciydi. Koşullar iyileşmiş olsa bile doğan düşük kilolu ikinci ve üçüncü kuşak bebekler için klasik genetik teorileriyle bir cevap bulunamamış ve araştırma sonuçları rafa kaldırılmıştı. Klasik kalıtım kurallarına göre; sonradan oluşan koşullarla ilgili bu değişim, gelecek kuşaklara aktarılmamış olmalıydı.

2000’li yıllarda yapılan bir araştırmada çocukken çok iyi beslenen kişilerin torunlarının şeker hastalığına yakalanma riskinin çok yükseldiği tespit edildi. 9 -12 yaşları arasında yetersiz beslenenlerin torunlarının ise daha uzun yaşadığı gibi ilginç bir sonuç bulundu. Yine bir çalışmada 10 yaşından önce sigaraya başlayanların torunlarının obez olduğu saptandı. İlginç olan, çevresel faktörlerin yaptığı varsayılan değişikliğin birinci kuşakta kayıt edildiği ve ortaya çıkmadığı, ancak ikinci kuşakta mutasyon sonucunun gözlendiğidir.

Sorunsuz DNA

Birçok rahatsızlığın genetik olarak kuşaktan kuşağa geçtiğini kesinlikle bilmemize rağmen ruhsal rahatsızlıkların mutlaka ve mutlaka aktarıldığına dair kesin kanıt olmadığı kabul edilir. Birbirinden ayrı büyüyen ve ailesinde ruhsal rahatsızlık bulunan tek yumurta ikizlerinin, ayrı ve farklı ortamlarda büyüyen kardeşlerin izlenmesi ve incelenmesi bu konuda en önemli gözlem verisidir. Aynı ailenin içinde görülme sıklığı fazla olan bir ruhsal hastalığın geçiş aracı tek bir gen değil de genler grubu olarak biliniyorken, şimdi epigenetiğin de faktörlerin arasına katılması ile durum daha karmaşık bir hal almıştır. Epigenetiğe göre; atadan oğula aktarılan sorunsuz DNA değişmeden geçtiği halde, taşıyıcı başka proteinler sorunlu özelliği gelecek kuşağa taşımaktadır. Bu noktada hem DNA’nın, hem de DNA dışı taşıyıcıların değerlendirme kriterleri içine sokulması gerekmektedir.

Şizofrenide kalıtım durumu

Önemli bir hastalık olan şizofrenide kalıtım durumu incelendiğinde düşünülmesi gereken ilginç rakamlarla karşılaşırız. Şizofrenik bireylerin kardeşlerinde hastalığın görülme sıklığı %8, şizofrenik ebeveynin çocuklarında görülme sıklığı sadece bir ebeveyn şizofrenikse %12; her iki ebeveyn de şizofrenikse %40 dır. Şizofrenik bir bireyin eş yumurta ikizinde şizofreni görülme sıklığı ise %48′ e kadar yükselmektedir. Her şey sadece DNA’ya bağlıysa aynı genleri taşıyan kardeşlerin şizofreni oranı % 100 ya da buna yakın olmalıydı oysaki.

Bu tür inceleme ve sonuçlar; bize genetik hastalıklarda bile bütün aktarımların sadece genlere bağlı oluşmadığı konusunda yeterince kanıttır.

“Doğuştan taşıdığımız genetik miras mı, yoksa sonradan kazandığımız kültürel-çevresel etkenler mi davranışlarımızın şekillenmesinde önem taşırlar” ikilemini yıllardır tartışırız.

Doğa mı yetiştirme mi ( nature – nurture) tartışmasının, taraflardan biri lehine kesin bir cevabı yoktur ve insan doğaya karşı direnmeye ve kendini değiştirip pozitif geliştirmeye doğru hızla evrimleşmektedir. Bütün değişimlerin pozitif olmayacağı gerçeğinin tartışılmaz doğru olması noktasında, epigenetiğin ne kadar önemli bir konuyu incelediği önemlidir. Epigenetik, genetik bilimi içinde açılmış önemli bir parantez gibidir.

İnsanın davranışlarını genler mi, bilinç mi belirler veya hangi oranlarda belirler sorusunun cevabı, bizi hem bilim, hem ahlak konusunda bilgilenmeye zorlar. Bu bilgiler ise düşünce ve dinler tarihinin uzun yıllardır sürdürdüğü tartışmalara götürür. İnsan davranışlarını inceleyip nedenlerini aradığımızda, insanın kalıtsal yanının ne kadar davranışsal sonuçlara ulaştığını genetik bilimi bir ölçüde açıklayabilmiştir. Fakat insan var oluşunun, karmaşıklığı ve zenginliği dolayısıyla, basitçe genlerin etkisiyle açıklanamayacağı gerçeğini görmezden gelemeyiz.

Düşünce Gücüyle Değişme ve İyileşme Gerçekleşebilir mi?

Eskiden bilimdışı kabul edilen enerji dengeleme, düşünce gücü, şifalanma, telekinezi, uzaduyum, astral seyahat gibi bazı kavramlar artık modern insanda çok fazla ilgi uyandırıyor. Düşünce gücünün üzerinde yapılan çalışmalar ve yazılan kitaplar zaten eskiden beri var olan ama isimlendirilip bir konu başlığında sunulmamış bir kavramı ortaya koydu: “Bilinç ve düşüncenin değiştirebilme ve iyileştirme gücü”.

İnsan; kendi kendine telkin, iyiyi ve güzeli, başarıyı hedefleyip kendine çekme ve amaca odaklanarak mutlak gerçekleştirme yöntemleri konusunda doğal seyrinden çıkıp, bu konuda yazılan eserlerle, danışman ve rehberlerle karşılaşınca, bilinç ve düşünce alanında yükselen ani bir ivme gösterdi. Bilim- din- bilinç üçgeninin içinde kalan kendi gerçekliğini daha fazla değerlendirip, kendini kendi gücünle değiştirmeye başladı. Bu durum daha fazla ego sahibi olmasına neden olsa da, taşıdığı gücün farkında olması ile kendine daha fazla fayda sağlayabilmesi, insanlığın toplam ilerleyişi için de pozitiftir aslında. Dengelemesi gereken ego şımarıklığı, ilerleyen zaman içinde tabiatın doğal eleme yöntemi ile mutlaka doğru çizgiye çekilecektir. Evren kendi doğallığına ters gelen keskin köşeleri vakti geldiğinde düzeltmekte ustadır.

DNA ve psişik yetenekler

İnsanın kendini değiştirmesinin yanında, etrafında ona etki edecek binlerce maddi ve manevi etmen mevcut. Teknolojinin yaydığı manyetik alanlardan tutun da güneşin ısı ve ışığına, atmosferin değişen içeriğine, çevre ve gürültü kirliliğine, toplumun sosyal değişiminden doğan kötü olaylara, kişilerden aldığımız iyi, kötü etkilere kadar binlerce etki faktörü ile her an karşı karşıyayız. Kullandığımız sözcüklerin ve içerdikleri titreşimlerin bile DNA yapısını değiştirdiği de bilimsel olarak öngörülüyor.

DNA’nın yüksek iletişimsel yapısını da gözler önüne seren bir araştırmada DNA’nın protein üretmek için kullanılan %10’luk potansiyelinden geriye kalan %90’lık sözde işe yaramayan potansiyelinin psişik yetenekler için kullanıldığı hakkında önemli ipuçları içeriyor. Yaşayan dokudaki DNA özü, sözcüklere göre uygun frekanslara ayarlanan lazer ışınlarına ve radyo dalgalarına pozitif tepkiler veriyor. Bu şekilde, X ışınları ile bozulan genetik yapının onarılması bile mümkün oluyor. Ayrıca sağlıklı bir genin yapısı, sağlıksız genin yapısına aktarılarak yeniden sağlıklı bir yapıya ulaşılabiliyor. Böylece DNA’ya yapılan küçük bir müdahale ile iyileşme gerçekleştirilmiş oluyor. Böylece, kelimelerin ve düşüncelerin DNA üzerindeki gücü de bilimsel olarak açıklanmış oluyor.

Su kristalleri deneyi

Burada bir parantez açarak Masaru Emetu’nun su kristalleriyle ilgili inanılmaz çalışmasından bahsedebiliriz. Su kristallerinin düşünceleri, duyguları kaydettiğini ve değişip farklılaştığını kesin olarak ispatlayan bilim adamı, insanın %70’in su olduğu düşünüldüğünde olağanüstü bir bakış açısı yaratmıştır. Hücreler ve proteinler dolayısıyla bütün yapıtaşlarımız su olduğu için, DNA boyutunda da düşünce ve duygu ile değişebiliriz demektir.

DNA’ya Bilimsel Müdahale hangi Noktada?

Bütün bu çalışmalar sadece genlerimizin doğasının değil, çevrede ve düşüncemizde oluşan her türlü koşulun değişim ve gelişim için bizi etkilediği kesinlikle ortaya çıkıyor. Üstelik bu değişimler sadece bizde oluşmakla kalmayıp bizden sonraki kuşaklara da taşınabiliyor. Bu taşınma seçiminin neye göre yapıldığı ise en kritik soru. Milyonlarca hatta milyarlarca etkinin sonuçları DNA’mızda ya da farklı hücre yapılarımızda depolanırken hangisinin bir sonraki kuşakta dominant görünüme kavuşacağı olasılığı sanırım matematikçileri zorlayan bir üslü çokluğu gösteriyor.

Çevredeki tüm materyaller, olaylar, bilinç ve hatta kelimeler bile DNA yapımızı değiştirirken, insanoğlunun bilimsel bilinçli müdahalesi sonucu genlerde yaratacağı değişiklikler, gelişim ve değişimin hızını katlayarak arttıracaktır. Buna örnek bir çalışmanın sonuçları yeni açıklandı ve belki de bilim dünyasında yeni bir çağın başlangıcı olacak.

Bilimadamları, DNA’ya özgü bilgi saklama özelliğine sahip bir molekül dizisi üretmeyi başardılar. Danimarka’nın Kopenhag Üniversitesinden Prof. Dr. Peter E. Nielsen ve ekibinin 15 yıllık çalışmalarının ürünü olan bu polimer meleküle PNA (Peptid Nükleik Asit) adı verildi. PNA molekülünün, DNA’nın hücrede üstlendiği genetik kodların saklanması ve çoğaltılması işlevini gördüğü açıklandı. Hücreye enjekte edilebilen PNA’nın bir başka özelliği ise 3’üncü sarmal olarak DNA’ya eklenebilmesi. Eklenen 3’üncü sarmal, DNA’ya destek olup hatalı proteinlerin üretilmesine engel olacak ve hasar görmüş DNA’nın onarılmasında etkin rol üstlenecek. PNA ile yapay yaşam oluşturulabilecek ve yaşam nasıl oluştu sorusunun cevabı verilebilecek

Nature – nurture tartışmasının dönüm noktası olabilecek bu keşif, her şeyi değiştirebilir. Genlerin aktarımına müdahale edilebilecek, hatalı gen üremesine engel olunabilecekse, insanın doğal seyrinin rotası değişecek demektir. Kendi fıtratımızdan çıkıp programlanan bir insan yapısına doğru gidiyoruz. Bir süre sonra doğacak bebeğimizi beklerken şimdiki kadar merak ve endişede olmayacağız. Doğacak bebeğin hatalı genlerini değiştirip, istediğimiz özellikleri yükleyip, bize daha az benzeyen çocuklar yaratacağız. “Anasına bak kızı al” deyimi tarihe karışacak.

Kendi kendimize nerede dur diyeceğimiz ise büyük bir meçhul!

Kaynak : İndigo Dergisi – Nesrin Dabağlar

Yazan: Douglas Fox

Çeviren: Esin Tezer

BOŞTAKİ (NÖTR HALDEKİ) BEYİN devreyi kestiğinizde, odaklanılmış dikkatle alakalı olmayan beyin alanlarının kendine özgü bir ağını ortaya çıkarak harekete geçer.

.Varsayılan Ağ

.Üzerine Odaklanılmış Dikkatle Alakalı Alanlar

ORTA (MEDİYAL) PREFRONTAL KORTEKS

ARKA SİNGULAT KORTEKS

SOL YARIKÜRENİN İÇERİSİ

LATERAL PARYETAL KORTEKS

SOL YARIKÜRENİN DIŞARISI

‘’ – Evet, şimdi konu oldukça açıklık kazandı kafamda Elf !.. Peki “enerji” dalgalarımı ne kadar ve nasıl güçlendirebilirim.. ? Veya şöyle sorayım… “Enerji” güçlenmesi neye bağlıdır ?..

- Burada dikkat edilmesi zorunlu olan husus şurasıdır… Biliyorsun ki, herkes beyninin çok ufak bir yüzdesini kullanmaktadır!.. Dolayısıyla da, bu çok ufak bir bölümün ürettiği enerjiyle sınırlı ilme ve ruh gücüne sahip olunmaktadır…Oysa kişi belirli çalışmalarla, beynindeki atıl, kullanılmayan kapasiteyi devreye sokabilse; beyninin kullanılabilir bölümünü yüzde beşten diyelim ki yüzde onbeşe çıkarabilse, hem çok daha güçlü bir ruha sahip olacak, hem de çeşitli beyin fonksiyonlarında, yani akıl, idrak, tefekkür, tasavvur vesaire gibi özelliklerinde çok daha fazla gelişme olacaktır… Biliyorsun ki beyin çalışmaz hale geldikten sonra, RUH hiç bir yeni güç ve özellik elde edemez !… Bu sebeple tek şansınız, şu anda sağlıklı bir beyne sahip iken, bunu olabildiğince değerlendirmenizdir!. Aksi halde, bu beyin elden çıktıktan sonra hiç bir yeni güç kazanmanız mümkün olmayacaktır.

- Yâni “ibadet” denilen bu çalışmalar, hep beynin gelişmesi için mi?.

-Elbette, ne zannettin ki!. Kim beynini ne oranda geliştirebilirse, o derece güçlü ve ilim sahibi olur. ‘’

AHMED HULÛSİ, EVRENSEL SIRLAR’dan (Onuncu Gün)

1953’te Louis Sokoloff isimli bir doktor 20 yaşındaki bir üniversite öğrencisini sedye üzerine yatırdı, onun kafatasına elektrodları yerleştirdi ve şahdamarına şırınga soktu. Gönüllü 60 dakika boyunca orada yattı ve aritmetik problemlerini çözdü. O süre boyunca Sokoloff onun beyin dalgalarını monitörledi, kanındaki oksijen ve karbondioksit seviyelerini kontrol etti. Philadelphia’daki Pennsylvania Üniversitesi’nde bir araştırmacı olan Sokoloff, beynin hareketli bir düşünce anında ne kadar enerji tüketeceğini bulmaya çalışıyordu. Gönüllünün beyninin problemleri çözdükçe daha fazla oksijeni yiyip bitirmesini bekledi, ama gördüğü şey onu şaşırttı: Deneğinin beyni aritmetik yaparken gözleri kapalı dinlenirkenkinden daha fazla oksijen tüketmemişti.

İnsanlar uzun zamandır beyini, zihinlerinde Sudoku çözmek (Sudoku Nedir? Sudoku; tüm dünyayı etkisi altına alan sayılarla oynanan, fakat matematik bilgisi gerektirmeyen, sadece mantık yürütülerek çözülmesi mümkün olan bir zeka bulmacasıdır), gazete okumak veya kalabalıkta bir yüze bakmak gibi bir görev verilene kadar etkin olmayan durumda beklemede duran bir bilgisayar olarak canlandırmışlardır. Sokoloff’un deneyi farklı bir gerçeğin ilk belirtisini, yani beynin zengin, özel bir hayattan zevk aldığını göstermiştir. Bu hayret verici, beden kütlemizin sadece yüzde 2’sinden sorumlu olan, fakat yediğimiz kalorilerin yüzde 20’sini yiyip bitiren organ; söyleyebildiğimiz kadarıyla o enerji faaliyetinin çoğunu kesinlikle israf etmektedir.

St Louis’deki Washington Üniversitesi’nde bir nörobilimadamı olan Marcus Raichle, “Dinlenen beyinde hesaba katılmayan büyük miktarda bir aktivite vardır. Beyin çok masraflı bir organdır, fakat hiçkimse derinlemesine bu masrafın tam olarak ne olduğunu sormadı,’’ demiştir. Raichle ve az sayıdaki diğerleri bu temel soruyu nihayet ele alıyorlar: Boşta olan bir beyin her halükârda tam olarak ne yapmaktadır? Onların çalışması, onlarca yıldır gözümüzün önünde saklanan organ içindeki organa, beynin içerisindeki büyük sistemin keşfine yöneltmiştir. Bazıları onu ‘Hayal Kurmanın Nöral Dinamosu’ olarak adlandırmaktadır. Diğerleri de onu daha gizemli bir rolle, muhtemel olarak hatıraları seçmek ve onları gözle görülür olmayan biçimde kişisel hikâyenin içerisine örmekle görevlendirmektedir. O ne yaparsa yapsın, beyin her ne zaman başka türlü meşgul olmadığında ve atan kalbinizden öfkeli bir şekilde gram gram daha fazla oksijeni yiyip bitirdiğinde ateşlenmektedir.

Wisconsin-Madison Üniversitesi’ndeki nörobilimadamı Giulio Tononi, “Bu çok önemli birşey. Beyinde yeni bir fonksiyonel sistemin tanımlanması çok sık olan birşey değildir, aslında ne kadar yıldır tanımlanmadığını da bilmiyorum. Sanki yeni bir kıtayı keşfetmek gibi,’’ demiştir. Keşif, gelmede yavaştır. 55 sene önceki Sokoloff’un deneyi çok az ilgi görmüştür. Beynin görünüşte nötr iken önemli şeyleri de yapabileceği araştırmacılara 1980’lerde doğmaya başlamıştır.

Zihni Gizlice Dinlemek

O günlerde PET diye adlandırılan yeni çıkmış bir beyin tarama tekniği rağbetteydi. Araştırmacılar radyoaktif glukozunu enjekte ederek ve biriktiği yeri ölçerek beynin içerideki çalışmasını gizlice dinleyebiliyorlardı. Tipik bir deneyde bir gönüllüyü gözleri kapalı uzanmış olarak ve daha sonra tekrar zihinsel zahmetli bir görev yaparken tararlardı. Daha sonra da aydınlanan beyin alanlarını bulmak için bir taramayı bir diğerinden çıkarırlardı.

Raichle tuhaf birşey farkettiğinde kelimelerle bağlantılı olan beyin alanlarını bulmak için PET’i kullanıyordu. Bazı beyin alanları dinlenme anında son sürat gözüktü, fakat alanlar kişi egzersize başlar başlamaz sakinleşti. Pek çok kişi bu acayipliklere raslantısal gürültü olarak baktığından aldırış etmedi. Fakat 1997’de Raichle’ın çalışma arkadaşı Gordon Shulman aksini keşfetti. Shulman, 134 kişinin beyin taramalarının yığınını çok dikkatli bir şekilde inceledi. Görev ne olursa olsun, (okuma veya ekranda şekilleri izleme olsun), beyin alanlarının aynı topluluğu her zaman konuya konsantre olmaya başlanır başlanmaz azalıyordu. Shulman, “Tutarlılık seviyesine şaşırdım,’’ demiştir. Birdenbire çok daha az tesadüfi bir gürültü gözükmüştür. Shulman, “Daha önce tanımlanmamış bu nöral ağ vardı,’’ demiştir.

Raichle ve Shulman, 2001’de bilinmeyen bir ‘’varsayılan mod’u’’ yani beynin meşgul olmadığında dikkatini verdiği ve başka birşey yapılması istendiğinde bir kenara ayırdığı bir çeşit tek kişilik iskambil oyununu tesadüfen bulduklarını ileri sürerek tez yayınladılar. Bu beyin aktivitesi, büyük ölçüde Raichle ve Shulman’ın yeni ad verdiği ağı beynin ortahattı aracılığıyla arkadan öne kemerleyerek bölgeler kümesinde meydana gelmiştir (Ulusal Bilimler Akademisi Konferansları, cilt 98, sayfa 676). Ağdaki beyin alanları bilinmekteydi ve araştırmacılar tarafından yakın bir zamanda üzerinde çalışılmıştı. Daha önce bilmedikleri şey, onların kişi meşgul olmadığında ama üzerine odaklanılmış dikkat gerektiren bir görev gelir gelmez kişi sakinleştiğinde birbirleriyle hiç durmaksızın gevezelik etmeleriydi. Metabolik aktivitenin ölçümleri bu ağın bazı kısımlarının beynin diğer herhangi bir alanından gram gram, neredeyse yüzde 30 daha fazla kaloriyi yiyip bitirdiğini göstermiştir.Tüm bunlar şu soruyu sordurmaktadır: Hiçbirşey yapmadığımız zaman beynimiz tam olarak ne yapmaktadır? Raichle ve Shulman, varsayılan ağı ana hatlarıyla belirlediklerinde beyin alanlarını ilgilendirenler hakkında zaten bilinene dayanan amacına uygun ipuçlarını görmüşlerdir.

Ana parçalardan bir tanesi de iyi, kötü veya önemsiz gözüksün veya gözükmesin; objeleri yüksek derecede kendini düşünen bir bakış açısından değerlendiren Orta (Mediyal) Prefrontal Korteks’tir. Bu bölgenin kısımları kişilerden sıfat gibi kulanılanların listeleri üzerinde çalışmaları ve kendilerine uygun düşenleri seçmeleri istendiğinde de (Britney Spears’ı söylememeli!) aydınlanmıştır. Orta Prefrontal Korteks’lerinden zarar gören insanlar dikkatsiz ve az konuşan hale gelirler. O bölgedeki bir felçten iyileşen bir kadın boş bir zihnin içinde, pek çoğumuzun olmuş farzettiği bilincin aralıksız süren düşüncelerinden yoksun olarak yaşadığını hatırlamıştır.Varsayılan ağın kısımları da dünkü kahvaltı veya anaokulundaki ilk gününüz gibi olan otobiyografik hatıraları kaydeden ve hatırlayan Hipokampus’la kuvvetli bağlantılara sahiptir.Raichle ve çalışma arkadaşı Debra Gusnard’a göre, tüm bunlar bir şeye işaret etmektedir: Hayal kurmak. Görevini yapamayan ağ; hatıraların içine, hayal kurmanın hammaddesine Hipokampus aracılığıyla kuvvetli bir bağlantı kurabilir. Orta (Mediyal) Prefrontal Korteks daha sonra o hatıraları içgözlemsel bakış açısından değerlendirir. Raichle ve Gusnard, varsayılan ağın gelecekteki hareketler ve seçimleri gözönünde bulundurması için beyni ‘’ gizli bir provayla’’ tedarik edebileceğini tahmin etmişlerdir.

Şimdi Harvard’da olan Raichle’ın eski çalışma arkadaşı Randy Buckner da buna katılmaktadır. Ona göre kanıt, hayal kurmanın en özlü kısmının hareketleriyle alakalı beyin sisteminin resmini boyamaktadır: Geçmiş deneyimler üzerinde derin düşünmek ve gelecek hakkında tahminde bulunmak (New Scientist, 24 Mart 2007, sayfa 36). Bucker, “Olası evrenleri hayal etmede ve onlar hakkında düşünmede çok iyiyiz. Bu da onu yapmamıza yardım eden beyin ağı olabilir,’’ demiştir. Bu fikri destekleyen direkt kanıt şu anda vardır. Geçen yıl New Hampshire, Hanover’deki Dartmouth College’den Malia Mason, varsayılan ağın aktivitesinin hayal kurmayla ilişkili olduğunu bildirmiştir. Mason, beyin imajlama tekniği fMRI’ı kullanarak insanların varsayılan ağ aktifken (belirsizken değil) hayal kurmayı bildirdiklerini keşfetmiştir. Varsayılan ağları daha aktif olan gönüllüler genel olarak daha fazla dalıp gitme düşünceleri olduğunu bildirmişlerdir (Science, cilt 315, sayfa 393). Hayal kurma zihinsel bir lüks gibi gelebilir, fakat amacı son derece ciddidir: Buckner ve onun Harvard’dan çalışma arkadaşı olan Daniel Gilbert, onu gelecek için planlarımızın içerisinde geçmişte öğrenilmiş, birleştirilen dersler için en son araç olarak görmektedirler. Bu egzersiz öylesine önemlidir ki; beynin her mümkün olduğu anda yalnızca daha acil bir görev için kendinin limitli kan, oksijen ve glukoz tedariğini ayırmakta olduğu, gerektiğinde de birdenbire durduğu gözükmektedir.

Hayal Kurmak Zihinsel Bir Lüks Gibi Gelebilir, Ama Onun Amacı Son Derece Ciddidir

İnsanlar varsayılan ağın sadece hayal kurmaktan daha fazlasını yaptığından şüphelenmeye başladılar. Bu, 2003’te California’daki Stanford Üniversitesi’nden Michael Greicius’ın varsayılan ağ üzerinde yeni bir yolla çalıştığında başladı. O, deneklerinin fMRI tarayıcısında sakin bir şekilde uzanmalarını sağladı ve sadece eylem halindeyken beyinlerini izledi. Bu onu varsayılan ağda ‘’Dinlenme Hali Dalgalanmaları’’ (Beyin alanlarının topluluğunu uyumlu birliğin içerisine bağlayan, koordine olmuş biçimde baştan başa hafifçe dalgalanan nöral aktivitenin yavaş dalgaları) olarak adlandırılanları bulmaya yöneltti. Dalgalar zirveye ulaşarak kafa derisi üzerindeki elektrodlar tarafından kaydedilen tipik EEG beyin dalgalarından 100 defa daha yavaşa kadar, 10 ila 20 saniye arası sürdü. Bilimadamları varsayılan ağ üzerinde o zamandan beri beyindeki aktivite değişikliklerini ölçmek için görev taramalarından dinlenme taramalarını çıkaran eski moda bir yolla çalışmaktalardı. Fakat Greicius’ın çalışması insanlar hiçbirşey yapmadan uzandıklarında da tarama yapılarak basit bir şekilde ağ üzerinde kulak misafiri olabileceğimizi göstermiştir. Bu da, bilimadamlarının insanların bilinçli dahi olmadıkları beklenmeyen birşeyi ortaya çıkaran bir ağ üzerinde çalışmalarına izin vermiştir.

Raichle geçen yıl ağın dinlenme dalgalarının yoğun bir şekilde anestezi görmüş maymunlar üzerinde sanki uyanıkmışlarcasına devam ettiğini bildirmiştir (Nature, cilt 447, sayfa 83). Daha yakın bir zamanda, Greicius benzer bir fenomeni yatıştırılmış hastalarda bildirmiştir ve diğer araştırmacılar varsayılan ağın aktif olduğunu ve erken uykuda senkronize olduğunu keşfetmişlerdir (İnsan Beynini Haritalandırma, cilt 29, sayfa 839 ve sayfa 671). O, varsayılan ağın tamamiyle hayal kurma olduğu varsayımını bozmuştur. Greicius, “Şaşırdım. Anlayışımı neye baktığımıza göre revizyondan geçirmeliydim,’’ diye itirafta bulunmuştur. Varsayılan ağın erken uykuda aktif, gerçek rüya görmeyle olan bağlantısının cezbedici olduğu belirlenmiştir, fakat Raichle onun geceleyin olan aktivitesinin başka bir amaca sahip olmasından (hatıraları sıralama ve saklamasından) şüphelenmektedir. Her gün dağlar boyu kısa-zamanlı hatıralarla yıkanırız fakat aslında onların pek azı hayatlarımıza kılavuzluk eden kişisel hikayemize eklenmeye değerdir. Raichle şimdi varsayılan ağın hatıralarla (iyi, tehdit edici, duygusal olarak acı verici ve buna benzer olsun veya olmasın) ilişkili olduğuna, onun onları kişisel bakış açısından gelen önemine dayanan bir şekilde seçici olarak sakladığına ve güncelleştirdiğine inanmaktadır. Ağ, saklanmamış hatıraların rezervini önlemek için her ne zaman olabilirse kendi görevlerine dönmektedir. Raichle, bu fikri desteklemede varsayılan ağın sürekli olarak Hipokampus’la konuşup durduğuna işaret etmiştir. O, ayrıca kullandığı oksijen miktarından çok daha fazla oranda çok miktardaki glukozu yiyip bitirmektedir. Raichle onun bu ekstra glukozu enerji olarak yakmaktansa, nörotransmitter’lar ve amino asitlerin yapılmasında hammadde olarak kullandığına inanmaktadır. Hafızanın esas hammaddesi olan snapsları desteklemeli ve devamlılığını sağlamalıdır. Raichle, ‘’Beynin çalışmasının pek çok giderinin olduğu yer bu bağlantılardadır,’’ demiştir.

Böyle bir merkezi rolle, varsayılan ağın bazı bilinen beyin hastalıklarını kapsaması sürpriz olmamalıdır. Buckner, 2004’te Pittsburgh Tıp Okulu Üniversitesi’nden William Klunk’ın bir sunumunu gördü. Klunk, Alzheimer’lı olan hastaların beyinlerindeki zararlı protein yığınlarını gösteren 3 boyutlu haritaları sundu. O zamana kadar insanlar yalnızca ölmüş hastaların beyinlerini parçalayıp inceleyerek bir anda beyin lokasyonundaki bu yığınlara bakmışlardı. Böylece Klunk ekranda tüm-beyin haritasını yansıttığında, pek çok insan tüm resmi ilk defa görmüştü. Buckner, ‘’O bayağı bir sürprizdi. Tıpkı varsayılan ağ gibi,’’ demiştir. Raichle, Greicius ve Buckner o zamandan beri Alzheimer’lı olan hastalarda varsayılan ağın aktivite modelinin bozulduğunu keşfettiler. Onlar ayrıca kimlerin Alzheimer’a yakalanacağını tahmin etmeyi öğrenmelerine rağmen görmek için hafif hafıza problemleri olan insanların varsayılan ağ aktivitesini monitörlemeye başladılar. Hastalık hafıza problemleri olan insanların yarısında oluşmaya devam etmektedir, fakat bu hangi yarıdır? Buckner,’’Ne öğrendiysek onu Alzheimer riskinde olanların kimler olduğuna ışık tutmak için kullanabilir miyiz?’’ demiştir. Varsayılan ağın depresyon, dikkat-eksikliği hiperaktivite rahatsızlığı (ADHD), otizm ve şizofreni dahil diğer hastalıklarda da bozulduğu ortaya çıkmıştır. O; gri cehennemde bilinçle ‘minimal bilinçli veya bitkisel durum’ olarak bilinen beyin ölümü arasında gidip gelen beyin hasarı veya felci olan kurbanlarda da gizemli bir rol oynamaktadır. Belçika’daki Liege Üniversitesi’nde Nörolog olan Steven Laureys, bu haldeki insanların varsayılan ağlarındaki aktivite modellerine bakmak için FMRI kullanmıştır. Steven Laureys, “Koma derinleştikçe bu ağın nasıl bozulduğunu gerçekten görebilirsiniz,’’ demiştir. O, şu anda varsayılan ağ aktivitesi ve hastaların kendilerine gelip gelmemeleri (diyelim ki, 12 ay sonra) arasındaki bağlantıya bakmaktadır. Steven Laureys, “Onun prognostik (sonucu önceden haber veren) bir değere sahip olduğunu göstermeyi ummaktayız,’’ demiştir. Tüm bunlar Sokoloff’un 55 yıl önceki hayret verici gözleminden uzun zaman sonra olmuştur. Beyni sürekli olarak oyunlarla kışkırtmaktansa, dinlenmede izlemek şimdi özel anlarımızın zengin iç dünyasını ortaya çıkarmaktadır. Öyleyse, gelecek sefer fazla birşey yapmadan ortalıkta aylak aylak dolaştığınızda eğer hayal kurmaktan kurtulabilirseniz bir an durun ve kendinize beyninizin hâlâ harıl harıl çalıştığını hatırlatın.

Meditasyon Yapan Zihin

Yakın zamanda keşfedilen, hayal kurmayla kuvvetli bir şekilde bağlantılı olan varsayılan ağı Zen Budistleri meditasyon yaparlarken kasten kapatabilmektedirler. Zen meditasyonunun hedefi; zihni dalıp dalıp gitmekten, bilinç akışı düşüncelerinden duruş ve nefes almaya odaklanarak berraklaştırmaktır. Modena Üniversitesi’nde ve İtalya’daki Reggio Emilia Üniversitesi’nde bir beyin bilimadamı olan Giuseppe Pagnoni, bunun öğrendiği varsayılan ağın aktivitesini bilinçli olarak bastırmak manasına gelip gelmeyeceğini merak etti. O, Zen meditasyonunda eğitilmiş bir grup gönüllüyü işe aldı ve onları fMRI tarayıcısına soktu. Onlara sıradan harf dizileri sundu ve onlardan herbirinin İngilizce-lisanı kelimesi veya yalnızca anlamsız sözler olup olmadıklarına karar vermelerini istedi. Her bir an gerçek bir kelime gördüğünde (elma, elmalı turta, tarçın gibi kelimeler tarafından tetiklenen dolambaçlı kelimelerin bir kanıtı) bir deneğin varsayılan ağı birkaç saniye boyunca yanmaya başladı. Zen meditatörleri kelime tanımayı meditatör olmayanlar gibi uyguladılar, fakat onlar daha sonra hayal kurma cihazlarını idare etmekte meditatör olmayanlardan çok daha hızlıydılar. Meditatör olmayanlar bunu 15 saniyede gerçekleştirirken, meditatör olmayanlara karşı onlar 10 saniye içerisinde gerçekleştirdiler.(PLoS ONE, cilt 3, sayfa e3083).

Yazanlar: Jan Ambjorn, Jerzy Jurkiewicz ve Renate Loll  (Scientific American Dergisi,Temmuz 2008 Sayısı, Sayfalar 42-49)

Çeviren: Esin Tezer
Onlarca yıllık Kuantum Yerçekimi problemine olan yeni bir yaklaşım; temellere geri dönüyor ve uzay ve zaman yapıtaşlarının birbirlerini nasıl desteklediklerini gösteriyor.
“Evren, gerçeği itibariyle holografik tümel yapıdır. Ancak bu tümel yapı, sonsuz sayıda, bakılınca parçacık özelliği gösteren değişik frekanslı dalgalardan oluşmuştur!… Her dalgaboyu paketi ancak kendi türünden olan dalgalar tarafından algılanabilmektedir!… Böylece de çokluk kavramı ortaya çıkmaktadır. Sonsuz sayısız dalgalardan, titreşimlerden ibaret, tasavvuf ehlinin  “hayâl” olarak nitelendirdiği bir evren !!!…”

“Atomaltı bulutumsu hareketlerinin holografik özellik gösterdiği deneylerle gösterilmiştir. BOHM’un tesbit ettiği ilginç bir durum da, ATOMALTI PARÇACIKLARIN BİRBİRİ İLE İLİŞKİLİ olduğudur. Bu ilişki, parçaların bütün tarafından organize edildiğini ortaya koymaktadır. Yani, atomaltı parçalar bağımsız değildir; gizli bir düzen tarafından organize edilmektedir.”
AHMED HULÛSİ, TEK’İN SEYRİve DİN’İN TEMEL GERÇEKLERİ’nden
Uzay ve zaman nasıl meydana geldi? Fiziksel dünyamız için uygun ortam olarak hizmet eden dört-boyutlu düz boşluğu nasıl biçimlendirdiler? Çok küçücük uzaklıklarda neye benziyorlar? Bunun gibi sorular, modern bilimin dışarıdaki sınırında yatmaktadır ve Einstein’ın Genel İzafiyet Teorisi’nin Kuantum Teorisi’yle uzun zamandır aranılan birleşimi Kuantum Yerçekimi Teorisi için olan araştırmayı yürütmektedirler.
İzafiyet Teorisi; geniş skalalardaki uzay-zamanın yerçekimi kuvveti olarak algıladığımızı meydana getirerek, sayısız farklı şekilleri nasıl aldığını anlatmaktadır. Bunun tersine Kuantum Teorisi; fiziğin kanunlarını yerçekimsel etkileri atomik ve atoamaltı skalalarda bütünüyle görmezlikten gelerek anlatmaktadır. Kuantum Yerçekimi Teorisi; uzay-zamanın doğasını çok küçük skalalarda -bilinen en küçük temel parçacıklar arasındaki vakumlarda- kuantum kanunlarıyla ve muhtemelen bazı temel elementlere dayanarak anlatmayı hedeflemektedir. Süperstring Teorisi; bu rolü doldurmada çoğu kez önde gelen aday olarak nitelendirilmiştir, fakat bu ısrarlı soruların hiçbirine hâlâ bir yanıt bulamamıştır. Bunun yerine; içindeki kendi mantığını takip ederek ve mümkün sonuçların şaşırtıcı çeşitliliğine yönlendirerek, yeni ilginç bileşenlerin daha da karmaşık katmanlarını ve onların aralarındaki ilişkileri ortaya çıkarmıştır.

Son birkaç sene boyunca olan ortak çalışmamız, teorik fiziğin otobanına bunca kez seyahat edilmiş olana gelecek vaat eden bir alternatifi geliştirmiştir.O neredeyse utandırıcı şekilde basit bir formülü takip etmektedir: Birkaç çok temel bileşeni alın, iyi bilinen kuantum prensiplerine göre (hiçbiri tuhaf değil) biraraya getirin, iyice karıştırın, çökeltin- ve… Kuantum uzay-zamanı oluşturdunuz. İşlem laptop üzerinde bir benzerini yapmak için bile basittir. Farklı bir şekilde söylenirse, boş uzay-zamanı ve çok geniş sayıdaki dakikayı yapısız parçalardan oluşan önemsiz bazı cisimler olarak düşünürsek ve daha sonra da o mikroskobik temellerin Yerçekimi ve Kuantum Teorisi tarafından belirlenen basit kanunlara göre birbirleriyle etkileşimde bulunmalarına izin verirsek; kendilerini pek çok şekilde gözlemlenmiş, evren olarak gözüken bütüne kendiliklerinden düzenleyeceklerdir. Bu, moleküllerin kendilerini kristalimsi veya amorf katı’ya çevirmelerine benzer şekildedir. Uzay-zaman daha sonra dikkatle hazırlanmış düğün pastasından, basit bir wog tavada çevirilmiş kızartmaya benzeyebilir. Üstelik; Kuantum Yerçekimi’ne olan diğer yaklaşımlarımızdan farklı olarak, tarifimiz çok dayanıklıdır. Benzetimlerimizdeki detayları değiştirdiğimizde de sonuç hemen hemen hiç değişmez. Bu sağlamlık, doğru yolda olduğumuza inanmamız için bir sebep verir. Bu muazzam topluluğun her bir parçasını nereye koyduğumuzda sonuç hassas olsaydı, her bir olasının eşit şekilde oluşması muhtemel muazzam sayıdaki barok tarzındaki şekillerini oluşturabilirdik; böylece de evrenin neden böyle meydana getirildiği için olan tüm açıklayıcı gücü kaybederdik. Kendi kendine birleştirilme ve kendi kendine olan organizasyon; fizik, biyoloji ve bilimin diğer alanlarında ortaya çıkar. Harika bir örnek avrupalı çekirgekuşları gibi geniş grup halindeki kuşların davranışıdır. Bireysel kuşlar sadece ufak sayıdaki yakındaki kuşlarla etkileşime geçerler, hiçbir lider onlara ne yapacaklarını söylemez. Buna rağmen sürü, bir bütün olarak biçimlenir ve hareket eder. Sürü; kolektif veya beklenmeden ortaya çıkan, herbir kuşun davranışında belirgin olmayan özelliklere sahiptir.
ANAHTAR KAVRAMLAR:
*Kuantum Teorisi ve Einstein’ın Genel İzafiyet Teorisi, mükemmel mankafalılarda!
Fizikçiler, uzun zamandan beri bu iki teoriyi  Kuantum Yerçekimi Teorisi’nin içerisine sadece sınırlı bir başarıyla uydurmaya çalışıyorlar.
*Yeni bir yaklaşım hiçbir ilginç tamamlayıcı parçayı tanıtmamakta; bunun yerine uzay-zamanın başlı başına parçacıklarına varolan kanunları uygulamak için alışılmışın dışında bir yolu sağlamaktadır. Parçacıklar, bir kristaldeki moleküller gibi kendilerine uygun yere düşerler.
*Bu yaklaşım, bildiğimiz dört-boyutlu uzay-zamanın dinamik olarak daha temel bileşenlerden nasıl gün ışığına çıkabileceğini göstermektedir. Ayrıca, uzay-zamanın düz bir alandan küçük skalalar üzerinde korkak, benzer elemanların oluşturduğu biçime (fraktala) dönüştüğünü ileri sürmektedir. —Editörler
Kuantum Yerçekiminin Kısa Tarihi
Uzay-zamanın kuantum yapısını ortaya çıkmanın bir süreci olduğunu açıklamak için olan geçmiş girişimler sadece kısıtlı bir başarıya sahip oldular. Onlar 1970’lerin sonunda başlatılan ve fizikçi Stephen Hawking’in en iyi satılan ‘Zamanın Kısa Tarihi’ kitabında popülerleşen araştırma programı Öklit Kuantum Yerçekimi’nde yerleşmişlerdir. Kuantum Mekanik’in temel prensibine dayanmaktadırlar: Süperpozisyon.
İster klasik, ister kuantum olanı olsun; herhangi bir obje diyelim ki, kendi pozisyonunu ve süratini karakterize ederek kati bir haldedir. Fakat oysaki; klasik bir objenin durumu kendine mahsus sayılar kümesi tarafından tanımlanabilir, kuantum objenin durumu ise çok daha verimlidir. O tüm mümkün klasik hallerin toplamı veya süperpozisyonudur.
Örneğin, klasik bir bilardo topu her zaman için belirli bir pozisyon ve süratin yanısıra tek bir yörüngeyle hareket eder. Bu çok daha küçük bir elektronun nasıl hareket ettiğinin iyi bir tanımlaması olmayabilir. Onun hareketi, o anda çok çeşitli pozisyonlar ve süratlerle var olabileceği anlamına gelen Kuantum Kanunları’yla anlatılmıştır. Bir elektron A noktasından B noktasına herhangi dışarıdan gelen güçlerin eksikliğinde seyahat ettiğinde, sadece A  ve B arasındaki düz çizgiyi almaz; kullanılabilir bütün yolları anında alır. Bu da hep beraber mümkün olan, birlik olan bütün elektron yollarının nitelikli resmine; Nobel ödülü kazanmış Richard Feynman tarafından formüle edilen, bütün farklı olasılıkların ağırlıklı averajı olan Kuantum Süperpozisyon’un matematiksel yönergesine çevirmektedir. Bu yönergeyle, eğer elektronlar Klasik Mekanik’in kanunlarını takip ederlerse; bekleyeceğimiz düz yoldan uzakta olan belirli dizi pozisyonlardaki ve süratlerdeki bir elektronu bulmanın olasılığını birisi hesaplayabilir. Parçacıkların davranışını farklı biçimde kuantum mekaniksel yapan ise Kuantum Dalgalanmalar olarak adlandırılan, tek keskin bir yörüngeden gelen deviasyonlardır (sapmalardır). Birinin dikkate aldığı fiziksel sistemin büyüklüğü ne kadar küçük olursa; kuantum dalgalanmalar o kadar daha önemli olur.
Öklit Kuantum Yerçekimi, Süperpozisyon Prensibi’ni tüm evrene uygular. Bu durumda, Süperpozisyon farklı parçacık yollarından meydana gelmeyip; bütün evrenin zamanda yavaş yavaş gelişebileceği farklı yollardan – özellikle uzay-zamanın mümkün olan belirli şekillerinden oluşmuştur. Meseleyi çözülebilir yapmak için fizikçiler uzay-zamanın her bir hayal edilebilir bükülmesindense, yalnızca tipik olan genel şeklini ve büyüklüğünü gözönüne alırlar [Jonathan J. Halliwell tarafından yazılmış olan Scientific American Aralık 1991 sayısındaki ‘’Kuantum Kozmoloji ve Evrenin Yaratılması’’ makalesine bakın]. Öklit Kuantum Yerçekimi; büyük teknik atlayışı güçlü bilgisayar benzetimleriyle 1980’ler ve 1990’larda yapmıştır.
Bu modeller kolaylık için üçgen olarak alınan ufacık yapıtaşlarını kullanarak bükülmüş uzay-zaman geometrilerini temsil ederler. Üçgen birleşme, bükülmüş yüzeyleri etkili biçimde tahmin edebilir. Bilgisayar animasyonlarında sık sık kullanılması da bu yüzdendir. Uzay-zaman için, temel yapıtaşları dörtyüzlüler (four-simplices) olarak adlandırılan üçgenlerin dört-boyutlu genellemeleridir. Üçgenleri köşelerinden beraber yapıştırmak iki boyutlu bükülmüş yüzeyi oluşturur, dörtyüzlüleri ‘’yüzleriyle’’ birlikte yapıştırmak (bu aslında üç boyutlu dörtyüzdür) dört-boyutlu uzay-zamanı oluşturabilir. Ufacık yapıtaşları direkt fiziksel manaya sahip değildirler. Eğer birisi gerçek uzay-zamanı ultrakuvvetli bir mikroskopla inceleyebilse; küçük üçgenleri görmeyecektir.
Onlar yalnızca tahminlerdir. Fiziksel olarak uygun tek bilgi yapıtaşlarının her birinin sıfır boyuta küçültülmüş olduklarını hayal etmelerinin kolektif davranışlarından ileri gelmektedir. Bu limitte hiçbirşey blokların üçgen, kübik, beş köşeli veya başlamak için herhangi birinin karışımı olup olmadığına bağlı olmaz.
Küçük-skala detayların çeşidinin hassasiyetsizliği ‘’evrensellik’’ adının altında devam eder. Bu İstatiksel Mekanik’de iyi bilinen bir fenomendir, gazlardaki ve sıvılardaki moleküler hareketin çalışmasıdır. Bu maddeler detaylı bileşimleri ne olursa olsun az çok aynı davranırlar. Evrensellik pek çok etkileşimde bulunan kısımların sistemlerinin özellikleriyle de ilgilidir ve bireysel bileşenlerden çok daha büyük bir skalada ortaya çıkar.Çekirge kuşları sürüsü için benzer ifade ise; tek başına olan kuşların renk, büyüklük, kanatboyu ve yaşının sürünün bir bütün olarak uçma davranışına karar vermede tamamen alakasız olmasıdır. Sadece birkaç mikroskobik detay makroskobik skalaların içine girer.
Buruşmak
Kuantum yerçekimi kuramcıları bu bilgisayar benzetimleriyle belirli biçimde çok küçük uzaklık skalalarında bir hayli eğimli  olanların, klasik izafiyetin ele alamadığı, çakıştıran uzay-zaman şekillerinin etkilerini keşfetmeye başladılar. Bu Pertürbatif Olmayan Olarak Adlandırılan Düzen, fizikçilerin tam olarak en çok ilgilendikleri şey; fakat o alışagelen tükenmez kalem-ve kağıtla yapılan hesaplamalarla büyük ölçüde erişilebilir olan değil. Ne yazık ki bu benzetimler, Öklit Kuantum Yerçekimi’nin açık bir şekilde gelişmekte olan bir şeyin bir noktası veya evresinde önemli bir bileşenin eksik olduğunu gözler önüne serdi. Dört boyutlu evrenlerin pertürbatif olmayan süperpozisyonları’nın doğal olarak değişken olduklarını keşfettiler. Farklı üstüste koyan evrenleri karakterize eden kısa skalalardaki bükülme; kuantum dalgalanmalarını ortalamaya katkıda bulunan,  düz, klasik bir evreni geniş skalalarda oluşturmayı etkisiz hale getirmedi. Bunun yerine onlar, tipik sınırsız sayıdaki boyutlarla bütün uzayı ufacık bir topa buruşturarak birbirlerini güçlendirirler. Böyle bir uzayda, uzay muazzam bir hacime sahip olsa da; noktaların raslantısal çiftleri birbirlerinden ufacık uzaklıktan daha uzakta değildirler. Bazı durumlarda, uzay diğer en uzak noktadakine gider ve pek çok dallarla Kimyasal Polimer gibi maksimal olarak ince ve uzatılmış hale gelir. Bu olasılıkların hiçbiri kendi evrenimize uzaktan yakından benzerlik göstermemektedir.
Fizikçilerin bu geleceği olmayan yola yönlendiren varsayımlarını yeniden gözden geçirmeden önce, bu sonucun sıradışı bakış açısını gözönüne almak için bir duraksayalım. Yapıtaşları dört boyutludurlar, buna rağmen sınırsız sayıda boyutlara sahip olarak (Buruşmuş Evren) veya iki-boyut (Polimer Evren) uzayı kollektif olarak meydana getirmektedirler. Boş uzay geniş kuantum dalgalanmalarına izin verdiğinde gen, şişeden bir defa dışarı çıktı mı; boyut gibi çok temel olan kavram bile değişebilir hale gelmektedir. Bu neticenin boyutların sayısının her zaman verilen olarak alındığı yerçekiminin klasik teorisinden tahmin edilebilmesi mümkün olamaz. Bu saklı anlam bilim-kurgu meraklısına biraz hayal kırıklığı olarak gelebilir. Bilim-kurgu hikayeleri ekseriya bölgeler arasındaki kısayolu temin eden, eğer olmazsa arada dağlar kadar fark olacak olan ince yollardan faydalanırlar. Solucan Delikleri’ni o kadar heyecanlı yapan onların zamanın seyahat sözünden ve sinyallerin ışık-yayan dalgasından (transmisyonundan) daha hızlı olmalarıdır. *Solucan Delikleri: Birbirinden uzak hemen hemen düz iki noktayı birbirine bağlayan ince uzay-zaman tünelidir (Kaynak: http:// www.alternatifforum.org/Bilim).
Böyle bir fenomen hiçbir zaman gözlemlenmemiş olsa da; fizikçiler solucan deliklerinin kuantum yerçekiminin hâlâ bilinmeyen teorisinin içinde bir kanıt bulabileceğini tahmin etmektedirler. Öklit Kuantum Yerçekimi’nin bilgisayar benzetimlerinden olan negatif sonuçları gözönüne alındığında; solucan deliklerinin yaşayabilirliği şimdi fazlasıyla olasılık dışı gözükmektedir. Solucan delikleri öylesine muazzam çeşitte gelmektedir ki; süperpozisyona hakim olma eğilimindedirler, onu dengede tutarlar ve böylece kuantum evren hiçbir suretle küçük fakat son derece birbiriyle bağlantılı çevrenin ötesine ilerlemez.
Sorun ne olabilirdi? Öklit yaklaşımındaki kaçamak noktası ve yarım kalmış işler için araştırmamızda, wog tavada kızartarak karıştırmak için kesinlikle gerekli bir bileşenin doğru çıkması için olan canalıcı fikri nihayet tesadüfen bulduk: Evren, fizikçilerin ‘Nedensellik’ olarak adlandırdığını kodlamalı. Nedensellik demek, boş uzay-zamanın neden ve etki arasında muğlak olarak ayırım yapmamıza izin veren bir yapıya sahip olmasıdır. O, özel ve Genel İzafiyet’in klasik teorilerinin tamamlayıcı kısmıdır. Öklit Kuantum Yerçekimi nedenselliğin kavramını dahil etmez. ‘’Öklit’’ ifadesi, uzay ve zamanın eşit olarak işlediğine işaret etmektedir.
Öklit süperpozisyona giren evrenler herzamanki bir zaman ve üç uzay yerine, dört uzamsal yöne sahiptirler. Çünkü Öklit evrenler zamanın hiçbir bağımsız kavramına sahip değillerdir; onlar olayları belirli sıraya koymak için hiçbir yapıya sahip değillerdir, bu evrenler içinde yaşayan insanlar da sözlüklerinde ‘’neden’’ veya ‘’etki’’ kelimelerine sahip olmayacaklardır. Bu yaklaşımı alan Hawking ve diğerleri, hem matematiksel hem de konuşma diline özgü algılamada ‘’Zaman, hayal ürünüdür’’ demişlerdir. Onların umudu, nedenselliğin nedensel yapıda bireysel olarak hiçbir etki taşımayan mikroskobik kuantum dalgalanmalardan gelen geniş-skala özelliği olarak ortaya çıkmasıdır. Fakat bilgisayar benzetimleri o umudu düş kırıklığına uğratmıştır.
Başlıbaşına olan evrenleri birleştirip biraraya getirirken nedenselliği hiçe sayma ve onun süperpozisyonun kolektif aklı vasıtasıyla yeniden gözükmesini ummak yerine; nedensel yapıyı daha erken evrede dahil etmeye karar verdik. Metodumuz için olan teknik terim Nedensel Dinamik Üçgenleştirme. Onda biz ilk önce her bir tek yönlü zaman okunu geçmişten geleceğe gösterip belirleyeceğiz. Daha sonra Nedensel Yapıştırma Kanunları’nı uygulayacağız: İki durum da kendi oklarının aynı yönde işaret etmesini korumak için birbirine yapıştırılmış olmalı. Durumlar bu okların yönünde değişmez bir biçimde açılan zaman kavramını paylaşmalı ve asla sabit veya geriye doğru işlememeli.
‘Uzay bir uçtan bir uca olan formunu zaman ilerledikçe korur; bağlantısız parçalara ayrılamaz veya solucan deliğini oluşturamaz’. Bu stratejiyi 1998’de formüle ettikten sonra; Öklit Kuantum Yerçekimi’nden farklı, geniş-skala şekle yönelten nedenseli yapıştıran, son derece basitleştirilmiş modelleri açıklayarak tanıttık. Bu cesaret vericiydi, fakat bu kanunların tamamen dört-boyutlu evreni dengelemesi için yeterli olduğunu göstermekle henüz aynı şey değildi. Bu nedenle, 2004’te bilgisayarımız dört-durumun nedensel süperpozisyonunun ilk hesaplamasını bizlere verirken nefeslerimizi tuttuk. Bu uzay-zaman, gerçekten de geniş uzaklıklarda buruşmuş bir top gibi veya bir polimer gibi değil de; dört-boyutlu, genişletilmiş bir obje gibi davranmış mıydı? Boyutların sayısı dört olarak çıktığı zamanki coşkumuzu hayal edin (daha da tam olarak, 4.02 ± 0.1). Herhangi birinin şimdiye kadarki ilk prensiplerden gözlemlenmiş boyutların sayısını elde etmesinin ilk seferiydi. Bugüne kadar nedenselliği kuantum-yerçekimsel modellere tekrar koymak üst üste koyan uzay-zaman geometrilerinin değişkenliği için bilinen tek çareydi. Bu benzetim devam eden bilgisayarsal deney serilerinin ilkiydi, onun vasıtasıyla  bilgisayar benzetimlerinden kuantum uzay-zamanın fiziksel ve geometrik özelliklerini elde etmeye teşebbüs ettik. Bundan sonraki adımımız, uzay-zamanın geniş uzaklıklar üstündeki şeklini ve gerçekle bağdaştığını çalışmaktı. Bu da, Genel İzafiyet’in tahminleriyleydi.
Bu test, Kuantum Yerçekimi’nin uzay-zaman için belirli bir olağan biçim kabul etmeyen pertürbatif olmayan modellerinde çok düşündürücüydü. Aslına bakarsak; Kuantum Yerçekimi’ne olan pek çok yaklaşımlar-String Teorisi de dahil, özel durumlar hariç-onu başarıya ulaştırmak için yeterince gelişmiş değildir. Bizim modelimizin işlemesi için başlangıçtan beri Kozmolojik Sabite denilen, uzayın madde ve enerjinin diğer formlarının tamamının eksikliğinde bile görünmez ve önemsiz maddeyi dahil etmesine ihtiyacımızın olduğu çıktı. Bu gereksinim iyi haberdir,çünkü böyle bir enerji için kozmolojistler gözlemsel kanıt keşfetmişlerdir. Daha da fazlası, fizikçilerin de Sitter Geometrisi olarak adlandırdığı beklentiden çıkan uzay-zaman, Einstein’ın denklemlerine Kozmolojik Sabite’den başka hiçbir şey kapsamayan bir evren için isabetli çözümdür. Mikroskobik yapıtaşlarını aslında raslantısal bir şekilde biraraya getirerek,- herhangi bir simetri veya tercih edilmiş geometrik yapıyı dikkate almadan- geniş skalalardaki uzay-zamanın de Sitter evreninin son derece simetrik şekline sahip olması hakikaten dikkate değerdir.
İlk prensiplerden doğru fiziksel biçimle özünde dört-boyutlu olan evrenin dinamik olarak ortaya çıkması yaklaşımımızın önemli bir başarısıdır. Bu dikkate değer sonuç, uzay-zamanın temel ‘’atomları’’ olarak bazıları tarafından henüz tanımlanacak etkileşimler bakımından anlaşılabilip anlaşılamayacağı devam eden araştırmanın konusudur. Kendimizi Kuantum Yerçekimi modelinin bir takım klasik testleri geçtiğine ikna etmiş olarak; bir diğer tür deneye, Einstein’ın klasik teorisinin yakalamakta başarısız olduğu uzay-zamanın kuantum yapısını farklı bir biçimde inceleyene, yönelmenin tam zamanıydı. Gerçekleştirdiğimiz benzetimlerden bir tanesi de Difüzyon Süreci’ydi. Onda, evrenlerin süperpozisyonun içerisine mürekkep damlası düşüşünün uygun örnekselini bırakıyoruz ve onun kuantum dalgalanmalar tarafından etrafa nasıl dağıldığını ve bir yandan öbür yana şiddetli sallandığını seyrediyoruz.Belirli bir zaman sonra mürekkep bulutunun büyüklüğünü ölçmek; bize uzaydaki boyutların sayısına karar vermemize izin verir.
Netice akıllara bir hayli durgunluk vericidir: Boyutların sayısı skalaya dayanmaktadır. Bir başka deyişle; eğer difüzyonun kısa bir zaman devam etmesine izin verirsek, uzay-zamanın uzun zaman için izin verdiğimizden daha farklı boyutlara sahip olduğu gözükecektir. Kuantum Yerçekimi’nde bizim gibi uzmanlaşanlar bile, uzay-zamanın birinin mikroskobunun çözmesine dayanarak boyutunu nasıl düz bir şekilde değiştirebildiğini güçlükle hayal eder. Açıkça; küçük bir obje uzay-zamanı geniş bir objenin deneyimlediğinden daha farklı, derinlemesine bir şekilde deneyimler. O objeye, evren parçalanmış yapıya benzeyen bir şeye sahiptir. Parçalanmış evren, boyutlandırma kavramının basitçe varolmadığı tuhaf bir evrendir. Kendine benzerdir, bu da bütün skalalarda aynı görünmesi manasına gelmektedir. Bu da hiçbir cetvelin olmadığını ve diğer karakteristik büyüklükteki hiçbir objenin ölçme çubuğu olarak hizmet veremeyeceğini açıkça belirtmektedir. ‘’Küçük’’ ne kadar küçüktür? Aşağı yukarı 10-34 metre büyüklüğünün aşağısına doğru kuantum dalgalanmalar artan bir şekilde belirli hale gelse de;  kuantum evren bütünüyle klasik, dört-boyutlu de Sitter evreni tarafından iyi tarif edilmiştir. Birinin böylesine kısa uzaklıklara olan klasik tahmine güvenebilmesi bir hayli hayret vericidir. Evren için hem çok erken tarihinde, hem de çok uzak geleceğinde önemli dolaylı anlatımlara sahiptir.

Bu en uzak noktaların her ikisinde de evren etkili bir şekilde boştur. Yerçekimsel kuantum dalgalanmalar başlangıçta o kadar muazzam olmuş olabilir ki; madde zar zor kendini göstermiştir, o yuvarlanan okyanus üzerine fırlatılmış ufacık bir yığındır. Bundan milyarlarca sene sonra, evrenin hızlı genişlemesinden dolayı, madde o kadar seyreltik (dilüe edilmiş) olacaktır ki; aynı şekilde ufak bir rolü oynayacaktır veya hiçbir rolü oynamayacaktır.Tekniğimiz her iki durumdaki uzayın biçimini açıklayabilir. Bütün bunlara rağmen daha kısa skalalarda uzay-zamanın kuantum dalgalanmaları o kadar kuvvetli hale gelirler ki; geometrinin klasik, içgüdüsel düşünceleri hep birlikte bozulur.
Boyutların sayısı klasik dörtten iki civarının değerine düşer. Tüm bunlara rağmen söyleyebildiğimiz kadarıyla, uzay-zaman hâlâ süreklidir ve herhangi bir solucan deliğine sahip değildir. Son zamanlardaki fizikçi John Wheeler ve diğer pekçoklarının hayal ettiği gibi, fokurdayan uzay-zaman köpüğü kadar azgın değildir. Uzay-zamanın geometrisi standart olmayan ve klasik olmayan kanunlara uymaktadır, fakat uzaklık kavramı hâlâ uygulanmaktadır.
Biz şu anda daha da ince skalaların derinlemesine araştırmasını yapma sürecindeyiz.Bir olasılık belirli bir başlangıcın altında evrenin kendine-benzer ve tüm skalalar üstünde aynı gözükmesidir. Eğer öyleyse uzay-zaman, stringlerden veya uzay-zamanın atomlarından meydana gelmemiştir; ne var ki sınırsız bir can sıkıcı bölgeden meydana gelmiştir: Başlangıcın biraz altında bulunan yapı, her bir küçük skalada basitçe sonsuz olarak kendini tekrar edecektir.
Fizikçilerin bizim gerçekçi özelliklerle daha önce oluşturduğumuz kuantum evrenden daha az az bileşenlerle ve teknik araçlarla nasıl kurtulabildiklerini hayal etmek güçtür. Bizim hâlâ pek çok test ve deney gerçekleştirmeye ihtiyacımız var. Örneğin, maddenin evrende nasıl davrandığını ve maddenin evrenin baştan başa olan biçimini sırayla nasıl etkilediğini anlamaya ihtiyacımız var.
Kuantum Yerçekimi için olan herhangi bir aday teoride olduğu gibi; manevi değerler veya inançlar mikroskobik kuantum yapıdan elde edilmiş  gözlemlenebilir sonuçların tahminidir. Onlar bizim modelimizin gerçekten de kuantum yerçekiminin doğru teorisi olup olmadığına karar vermede en büyük değerlendirme ölçütü olacaklardır.

Çeviren : Esin TEZER
esintezer@gmail.com

Bir yabancının kollarına tersten düşmeniz istenilse, diğer kişinin sizi yakalamasına güvenir miydiniz? Böyle bir durum, grup terapisinde sıradan bir egzersiz, biraz uç nokta olandır. Fakat pek çok insan hergün tanımadıkları kişilerde bir dereceye kadar bir parça güveni bırakıyor. Diğer memelilerden farklı olarak biz insanlar, tanıdık olmayan diğer insanların etrafında bol miktarda zaman harcama eğilimindeyiz. Örnek verecek olursak; şehirlerde yaşayanlar diğerlerinin güvenli olacağını düşünerek, fakat belirli kişilerden de sakınmaya karar vererek bir yabancı denizinin arasından düzenli olarak gidip geliyorlar.

Geçmiş birkaç sene içinde araştırmacılar insan beyninin ne zaman birine güveneceğini ortaya çıkarmaya başladılar. Ve çalışma arkadaşlarım ve ben; beyinde yapılan çok eski ve basit bir molekülün, OKSİTOSİN’in o süreçte önemli bir rol oynadığını kanıtladık. Bulgular, sosyal etkileşimlerdeki disfonksiyonlar (İşlev Bozuklukları) tarafından belirtilen rahatsızlıkların sebeplerini ve tedavilerini keşfetmek için yeni yolları ileri sürüyorlar.

ANAHTAR KAVRAMLAR

■ Güvenin gelişimi uygun sosyal etkileşimler için gereklidir, öyleyse insanlar yeni bir tanışıklığa veya potansiyel bir iş ortağına güvenip güvenmemeye nasıl karar veriyorlar?

■’Güven Oyunu’ diye adlandırılan deneysel bir görevi kullanarak araştırmacılar, bir hormon ve nörokimyasal olan Oksitosin’in kişinin bir yabancıya güvenme eğiliminin o kişi tehdit edici olmayan sinyalleri ortaya koyduğunda arttığını keşfettiler.

■ Oksitosin’in diğer anahtar beyin kimyasallarıyla olan fonksiyonlarının ve etkileşimlerinin daha büyük anlayışı, Otizm gibi olan bozulan sosyal etkileşimlerle göze çarpan pek çok hastalıkları kavramaya yönlendirebilir.— Editörler

Güveni Aramak

Oksitosin’in güvenme ile olan bağlantısını biraz dolambaçlı yoldan çalışmaya başladım. 1998’de Dünya Bankası Gelişme Araştırma Grubu’ndan Ekonomist Stephen Knack ve ben, insanlar arasındaki güvenin neden farklı ülkeler üzerinde çarpıcı bir biçimde değiştiğini bulmayı denemeye başladık. Bu çabanın bir parçası olarak da; güvenin yüksek ve düşük seviyelerini çıkarıp göstermek için beklenen sosyal, hukuksal ve ekonomik çevreler tarafından tanımlanan matematiksel bir modeli kurduk. Çalışmanın akışında, güvenin bir ülke zenginliğinin bilinen en kuvvetli öngörüleri arasında olduğunu keşfettik. Düşük seviyedeki uluslar fakir olma eğilimindeydi. Bizim modelimiz; düşük seviyedeki toplumların fakir olduklarını, çünkü yerleşik halkın işleri oluşturan ve gelirleri arttıran uzun-dönem yatırımlarının çok azını üstlendiğini gösterdi. Böyle yatırımlar her iki tarafın sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirecekleri karşılıklı güvene dayanmaktadırlar. Sefaleti azaltmadaki güvenin önemi hakkında düşündükçe ve o bilginin bu süreci kolaylaştıran ekonomik sistemleri düzenlemede politika-yapıcılara yardım edebileceğini öğrendikten sonra iki insanın birbirlerine karşı nasıl itimat duyup duymamaya karar verdiklerini merak ediyorum.

Laboratuar çalışmaları aynı durumda olanların bir diğer kişiye güvenmek için olan eğilimlerinde geniş ölçüde çeşitlilik gösterdiklerini kanıtlamıştır, fakat hiçkimse insan beyninde ne geçtiğinin uyum mekanizmasına güveni de dahil etmeyi  düşünmemiştir. Bundan dolayı, ben böyle duyguların nöral temeli askıya almalarını ortaya çıkartmaya girişmeyi deniyorum. Hayvanlar üzerindeki araştırmanın büyük bir kısmı Oksitosin’i olması muhtemel, yardımcı bir faktör olarak göstermektedir. Bu kısa protein, veya sadece dokuz amino asitten oluşmuş Peptid’in sinyal veren bir molekül- bir nörotransmitter olarak hizmet verdiği yerde, beyinde üretildiği bilinmektedir. O uzaktaki dokuları da etkilemek için onu da hormon yaparak kan dolaşımının içine girer. O zamanlar bu hormon peptid, insanlarda emziren kadınlardaki süt akışının harekete geçirilmesinde ve doğum sancısına neden olmadaki rolüyle en iyi bilinmekteydi. Bugün bile Amerika Birleşik Devletleri’nde doğum yapan kadınların yarısı doğum sırasında rahim kaslarının kasılmasını hızlandırmak için Sentetik Oksitosin (Pitosin diye adlandırılır) almaktadırlar.Fakat peptid’in daha ustaca olan etkilerini belgelemek zordur; çünkü kandaki konsantrasyonları (Yoğunlaşmaları) son derece düşüktür ve hızlı bir şekilde de düşmektedir.

Hayvanlar üzerindeki çalışma Oksitosin’in güven gerektiren işbirliğini aynı yolla kolaylaştırdığına işaret etse de; bazı memelilerde ve görünüşe bakılırsa o yakın akrabada diğer yaratıklardaki dostça etkileşimleri de Vazotosin geliştirmektedir. Evrimsel biyolojistlere göre, Vazotosin ilk defa 100 milyon yıl önce bir balıkta gözükmüştür. O; hayvanlardaki seksüel üremede dişi yumurtladığında, bir erkeğin yakınlaşmasının dişideki doğal korkusunu azaltmak için olanak tanımaktadır. Biyologlar yumurtlama esnasındaki korkuyu azaltmak için olan mekanizmanın varsayımını geliştirdiler; çünkü seksin faydaları, döl ve daha büyük genetik çeşitlilik, bir diğer balığın öğlen yemeği olma tehlikesinden daha ağır basmaktadır.

Vazotosin memelilerde iki yakından bağlantılı peptidlere; Oksitosin ve Arginin Vazopressin’e gelişmiştir.
1970’lerin sonlarında başlayan kemirgen hayvanlar üzerindeki araştırma, bu moleküllerin de diğerleriyle bağlantıya katkıda bulunduğunu göstermiştir. Örneğin, Chapel Hill’deki Kuzey Carolina Üniversitesi’nden Cort A. Pedersen ve çalışma arkadaşları, kemirgen hayvan annelerdeki besleme davranışına Oksitosin’in sebep olduğunu ispatlamışlardır. Bundan kısa bir süre sonra, o zaman ikisi de Urbana Champaign’deki Illinois Üniversitesi’nde olan zoologlar C.Sue Carter ve Lowell L.Getz; Oksitosin’i genetiksel ve coğrafyasal bağlantılı tarla fareleri üzerinde incelediler: Çayır tarla fareleri ve Dağ tarla fareleri [Scientific American Haziran 1993 sayısı, C. Sue Carter ve Lowell L.Getz tarafından yazılmış ‘’Tek Eşlilik ve Dağ Tarla Faresi’’ makalesine bakın]. Erkek çayır tarla fareleri namuslu vatandaşlardır: Onlar tipik olarak yaşam için eşleriyle aynı evde hep birlikte yaşarlar, sosyal gruplarda yaşarlar ve dikkatli babalardır. Erkek dağ tarla fareleri ise bunun aksine terbiyesiz ve kaba adamlardır: Çoluk çocuklarıyla rastgele cinsel ilişkide bulunan, yalnız yaşayan ve umursamazdırlar. Hem Carter ve Getz, hem de sonradan gelen çeşitli araştırmacılar bu tarla faresi türlerinin sosyal davranışları arasındaki farkın beyinlerindeki Oksitosin ve Arginin Vazopressin Reseptörlerindeki konumlara bağlanabileceğini göstermişlerdir. Beyin hücreleri üzerinde etkiye sahip olmak için, moleküller ilk önce nöronların yüzeyi üzerindeki belirli reseptörleri bağlamalıdırlar. O reseptörler; çayır tarla farelerinde Nörotransmitter Dopamin’in salgılanmasını ayarlayan, tek eşliliği ödüllendiren, erkeğe birlikte yaşamanın ve çoluk çocuğa bakmanın değerini arttıran orta beyin bölgelerinde yoğunlaşmıştır.

Güven Oyunu

Hayvanlar üzerindeki araştırma, güven oluşturma konusunu belirli bir biçimde ele almasa da; zannedersem Oksitosin’in hayvanları birbirine çekmedeki önemi bana yakınlaşma için gerekli bir durum olan güveni de beraberinde getirdi. Bilimadamları aşağı yukarı aynı zamanlarda kan örneklerindeki Oksitosin düzeylerinin ufak değişikliklerini güvenilir bir şekilde ve hemen anında ölçmek için yollar buldular.

Kemirgen hayvanlar literatürlerini okumam, tehdit edici olmayan sosyal sinyallerin beyindeki sinyal alıcılarındaki Oksitosin üretimine neden olduğu izlenimini bende uyandırdı ve pozitif sinyaller veren yabancıların yaklaşımının diğerlerindeki peptid salgılamasını harekete geçirebileceğini merak etmeye başladım. Şimdi Pensylvania Üniversitesi’nde Psikolog olan çalışma arkadaşım Robert Kurzban ve daha sonra Claremont Graduate Üniversitesi’nde lisansüstü (Master) öğrencisi olan çalışma arkadaşım William Matzner ve ben, böylece o fikri Oksitosin üretiminin etkilenip etkilenmeyeceğini ve insanlardaki sosyal davranışları etkileyip etkilemeyeceğini görmek için test etmeye başladık. Gelgelelim, biz hâlâ güvenin birbirleriyle tanışıklığı olmayan insanlar arasındaki düzeyini nasıl ölçebileceğimizi çözme durumundaydık. Kemirgen hayvan araştırmacıları, Oksitosin’in salgılanmasına tehdit edici olmayan davranışın arttırıp arttıramayacağını test etmek için sadece garip olan bir tanesini bir diğerinin kafesine atarlar. Fakat potansiyel sosyal durumları değerlendirme yapma kabiliyeti benzer deneysel bir dizayndan çok daha karmaşıktır. İnsanların reaksiyonları pek çok diğer faktör, fiziksel görünümler, kıyafet, vs. tarafından yönlendirilebilir.

Neyse ki; Iowa Üniversitesi’nden deneysel ekonomistler Joyce Berg, John Dickhaut ve Kevin McCabe, (son ikisi daha sonra Minnesota Üniversitesi’nde olan) 1990’ların ortalarında işe yarayacak olan görevi çoktan tasarlamışlardı. Bu görevde, test denekleri kendi paralarından fedakarlık ederek ve onu yabancıya transfer ederek bir yabancıya güvendiklerinin sinyalini verebilirler. Bir yabancıya para gönderirler, çünkü yabancının karşılıklı olarak hareket edeceğine ve onlara daha fazla parayı geri vereceğine inanırlar. Araştırmacılar bunu ‘’Güven Oyunu’’ olarak adlandırdılar.

Benim laboratuarımda, Güven Oyunu  şöyle devam ediyor: Bizimle bir buçuk saat vakit geçireceklerine katılırlarsa benim eleman işe alma deneklerim $ 10 kazanıyorlar. Katılımcıları direkt olarak birbirlerini görmeyen veya iletişim kurmayan raslantısal çiftlere görev olarak veriyoruz. Daha sonra paralarını paylaşmaları hakkında karar vermelerini sağlıyoruz. Her bir çiftte, bir kişi belirlenmiş denek 1 ve bir diğeri de denek 2 oluyor.
Başlangıçta oyunun nasıl oynandığını her iki kişiye de anlatıyoruz. İlk denek 1, $ 10 katılım ödemesinin bir kısmını bir diğer kişiye gönderip gönderemeyeceğine karar vermesi için bilgisayar tarafından harekete geçiriliyor. Verilen miktar, hesapta denek 2 için üçe katlanıyor. Eğer denek 1 örneğin, $ 6’la ayrılmaya karar verirse; denek 2, $ 28’la ( yani $ 6’ın üç katı artı $10) ve denek 1, $ 4’la kalacaktır. Bir sonraki adımda, bilgisayar denek 2’yi para transferinden bilgilendirmekte ve o kişiye hiçbir biçimde geri gönderilmeye ihtiyaç olmadığı koşulu ve katılımcıların kimlikleri ve kararlarının gizli kalacağı güvencesiyle bir kısım parayı denek 1 ‘e geri vermesi için izin vermektedir. Denek 2 ne kadar parayı denek 2’nin hesabından bire-bir taban üzerine (yani, para miktarı üçe katlanmadı) döndürürse; hesabına borç kaydedilmektedir.Hiçbir düzenbazlığa da izin verilmemektedir.
Ödemeler gerçekten de bu seçimlere dayalı olarak yapılmaktadır.Katılımcılar kararlarını verir vermez onlardan kan örneklerini tedarik etmelerini istiyoruz, böylece Oksitosin seviyelerini ölçebiliriz.

Oyunu Yorumlamak

Deneysel ekonomistler arasındaki ortak karar görüş, anında yapılan transferin güveni ölçerken; dönen transferin de güvenirliliği ölçtüğüdür. Araştırmacılar bu ‘’Güven Oyununu’’ sayısız defa pek çok ülkede ve daha büyük bahisler için yaptırdılar. Deneylerimizde, denek 1 rolündeki kişilerin yüzde 85’i partnerlerine bir miktar para gönderdi. Daha sonra, parayı alan partnerlerin yüzde 98’i denek 1 ‘lere bir miktar parayı geri döndürmek için devam etti. İlginç bir şekilde; insanlar neden güvendiklerini veya güvenilir bulduklarını açık şekilde ifade edemediler. Fakat kemirgen hayvan araştırmasına dayanılarak; denek 1’ler tarafından güvenilmek Oksitosin artışını arttıracak ve denek 1’lerden daha büyük miktarları alanlar en büyük artışları deneyimleyeceklerdir.
Gerçeği söylemek gerekirse; denek 2’lerin partnerlerinden para aldıkları zaman beyinlerinin peptid ürettiği ve bu sayede de yabancılar tarafından güvenilir bulundukları keşfedilmiştir. Buna ilaveten, insanlar para formuna daha fazla güven gösterdiklerinde; beyinleri daha fazla Oksitosin salgılamaktadır. O güven duyma sağduyusundan emin olmak için Oksitosin artışları hesaplanmıştır. Karşılıklı durumlarda biri bir diğerine güven duyduğundan değil; para transferleri alan bir kontrol grubunun katılımcılarını açık şekilde raslantısal olarak gözlemledik. Böyle bir kontrol, paranın kendinin Oksitosin salgılanmasına neden olup olmadığını seçmek için önemliydi. Yüksek düzeylerdeki Oksitosin’li olan deneklerin daha güvenilir olduklarını, bunu da kendilerine güvenen denek 1‘lere daha fazla parayı göndermelerinden keşfettik.
Güven sinyalini almak, insanların kendilerine güvenen yabancılar hakkında pozitif hissettiklerini sağlar gözükmektedir. Deneysel grupta Oksitosin’in kuvvetli salgılanması için olan mümkün evrimsel açıklama; insanların uzun büyüme çağına sahip olmaları ve o doğal seçim-avantajlı uzun zaman içerisinde de çocuklar büyüyüp kendi kendilerini idare edene kadar kuvvetli ilişki kuran insanların olmasıdır. En yakın genetik akrabalarımız şempanzeler, seksüel olarak olgunlaşmaya yedi veya sekiz yaşlarında başlarlar. Halbuki insanlarda bu, bunun kabaca iki katı kadar zamanı alabilir ve uygun şartlar içinde büyümek için o zaman süresince anne-baba tarafından göz kulak olunmaya devam edilmelidir. Bir genç için olan uzatılmış bakımın bağımlı etkisi; insanların bağlılık için kuvvetli eğilime sahip olmaları ve bu sebeple de akrabalığı olmayan arkadaşlara, komşulara veya hayat arkadaşlarına bağlanmaları olabilir. Eğer bu tahmin doğruysa; insanların ev hayvanlarına, yerlere ve hatta arabalarına bağlanmaları da sürpriz değildir.

Güveni Yapay Olarak Arttırmak

Güven Oyunu’yla olan araştırmamız, Oksitosin salgılanmasının sadece güven sinyali alan denek 2’lerde meydana geldiğini göstermiştir. Ayrıca, denek 1 rolünde deneye daha yüksek Oksitosin düzeyleriyle başlayan insanlar, denek 2’lere daha fazla para vermek için diğerlerine güvenmesi daha muhtemel olanlar değildi.Bu gözlem ilk bakışta çelişkili gözükebilir; fakat Oksitosin salgılanmasının yalnızca insanlar diğerleriyle sosyal kontakt kurdukları zaman olduğunu gösteren hayvan çalışmalarıyla tutarlı olmaktadır. Farkı yapan gözüken mutlak düzey değil; Oksitosin düzeylerindeki artıştır. Bu nedenle bir tanesi pozitif sosyal sinyalleri ve etkileşimleri ‘’açık’’ duruma geçiş yapmanın bir çevirisi olarak düşünebilir: Anahtar çalışmaya başladığında, insan beyni, ‘’Bu kişi o erkek veya kadınla etkileşime geçmenin güvenli olduğunu gösterdi,’’ demektedir ve böyle bir tanıma Oksitosin salgılamasıyla bildirilmektedir.
Eğer Oksitosin’i yapay olarak arttırırsak ne olacaktır? Eğer açık-anahtar fikrinde haklıysak; bu manevra denek 1’lerin partnerlerine olan güveni arttıracak ve onların daha fazla parayı yabancılara vermelerine neden olacaktır. Bu konu üzerinde çalışmak için Zürih Üniversitesi’nden Ekonomist Ernst Fehr ve benim tarafımdan yürütülen bir araştırma takımı, burun spreyi olarak formüle edilmiş olan Oksitosin’in bir dozunu ilacın beyine ulaşmasını sağlayarak, 200 erkek yatırımcıya koklattırmış ve plaseboyu içine çekmiş olan kontrol deneklerinin davranışını kendi davranışlarıyla karşılaştırmıştır. Oksitosin’i alanların partnerlerine oranla yüzde 17 daha fazla parayı verdiklerini keşfettik. Daha da etkileyici bir şekilde; iki katı kadar doz alan kontrol denek 1’ler, neredeyse onların bir buçuk katı kadar maksimal güveni göstermişlerdir: Bütün paralarını transfer etmişlerdir. Bu deney, beyindeki Oksitosin artışının bir yabancıyla etkileşim kurarkenki doğal endişemizi azalttığını göstermektedir. Dikkate alınması gerekir ki; Oksitosin verilmiş olan bazı katılımcılar Oksitosin verildiği halde yüksek düzeyde güveni göstermemişlerdir.Görünüşe bakılırsa bazıları için, Oksitosin’deki bir artış yabancılar üzerindeki endişeyi yenmek için yeterli değildir. Deneyimizin insanların zihinlerini, cüzdanlarını boşaltmak için manipüle etmeyle hiçbir alakasının olmadığını açıkça belirteyim; çünkü kesinlikle denekleri iradesiz otomatonlara çevirmemektedir. O; ne satış elemanlarına veya politikacılara Oksitosin’in havanın içerisine spritz (Alkollü İçecek) olabilmesi için fırsat sağlamakta, ne de başkalarını güvenmeye zorlamak için onların yiyecek veya içeceklerine alkol katmaktadır.
Oksitosin bağırsakta parçalanır, öyleyse ağızdan alınan uygulamanın beyinde hiçbir etkisi yoktur. Bundan başka, damar içi veya buruna ait gönderim kolayca farkedilir ve onu havadan buruna çekme beyin seviyelerini hissedilir bir şekilde yükseltmeyecektir (Şirketlerin ‘’şişenin içindekine güvenin’’ iddialarına kanmayın).

Güvensizliğin Kimyası
Bir deneyde bir bayan denek, partnerinden sadece küçük bir miktar para eline geçince üzüldü. Onun reaksiyonu bizi insanlar güvenmediklerinde ne olacağı hakkında düşündürmeye başladı.Beyindeki pek çok önemli sistemler zıt güçler tarafından kontrol edilmektedir.Örneğin yemek yemek, büyük ölçüde beslemeyi ne zaman başlatan ve daha sonra da ne zaman sona erdirmeye sinyal veren hormonlar tarafından hareket etmektedir. Sosyal davranışlar benzer kontrollere sahip olabilir. Oksitosin kişisel etkileşimlerin pozitif yönünü oluşturmaktadır. Birisi size güvenir gözükünce genel anlamıyla iyi hissettirmektedir ve bu takdir sizi karşılık vermeye motive etmektedir.
Daha önce tartıştığımız gibi; memeli annelerin çoluk çocuklarıyla ilgilenmelerine neden olmak için, Oksitosin derin ortabeyin bölgelerinde seks ve yiyecek edinme gibi ödül verme davranışlarıyla Dopamin’in salgılanmasına neden olur. Takip eden araştırmada, karşı çıkmanın veya negatifin güven-oluşturma mekanizmasına olan yönünün kanıtını en azından erkeklerde keşfettik. Erkek denek 2’ler güvenilmez olduklarında (Denek 1’e az miktar bir para gönderdiklerinde), Dihidrotestesteron (DHT) olarak adlandırılan testestoron’un türevinde bir artış deneyimlemişlerdir. Oyunda erkekler ne kadar daha fazla güvenilmez gösterilirlerse; DHT düzeyleri o kadar yüksektir. Bu molekül, yüksek Oktanlı Testesteron olarak düşünülebilir. Erkekleri ergenlik çağı esnasında vücut tüylerinin büyümesi, kasların artması ve ses telinin kalınlaşması gibi isabet alan dramatik değişiklikler, aslında DHT tarafından neden olunmaktadır.Yükselmiş düzeyler sosyal durumları denemedeki fiziksel yüzleşme için olan arzuyu da arttırır. Bulgumuz, erkeklerin rahatsız edilmeye saldırgan cevap verdiklerine işaret etmektedir.
Kadınlar ve erkekler eşit olarak rahatsız edilmekten hoşlanmadıklarını bildirmişlerdir, fakat kadınlar erkeklerin ‘’ateşli’’ fizyolojik tepkilerini göstermemişlerdir. Güvenilmeyen pek çok erkek denek 2’ler partnerlerine hiçbirşey geri döndürmezlerken; pek çok kadın geniş kapsamlı olarak nispeten karşılık vermededir; ne kadar para alakalı olursa olsun, ne kadar gönderildiyse o kadarının eşit kısmını geri iade etme eğiliminde olmuşlardır.
Bu farklılık için olan fizyolojik  temeli oluşturanı henüz tamamen bilmediğimiz için kadınları ‘’donuk’’ tepki verenler olarak düşünürüz.
Bir güvensizlik sinyaline olan saldırgan bir cevap, bizi diğerlerinden daha güvenilir yapabilir. O güvensizliği göstermenin saldırganlığı tahrik ettiğini eğer biliyorsak; bu tepkiyi önlemek için gösterebileceğimizden farklı daha fazla güveni sergilemeliyiz. Güven Oyunu esnasında beyin aktivitesini Fonksiyonel Manyetik Rezonans İmajlama Teknikleri’ni kullanarak ölçmek, yabancı bir insana güvenmenin ödül eğilimimize Dopamin’in orta beyin bölgelerinde bağladığı ve katkıda bulunduğu kuvvetli aktiviteyi ürettiğine işaret etmiştir. Bu sonuç, para alan denek 2’lerin genellikle bir kısmının böyle yapmak ekonomik olarak dezavantaj olsa da; neden denek 1’lere geri vermede eğilimli olduklarını açıklamaya yardımcı olmaktadır. Denek 2’lerin güveni karşılıklı alıp verirken deneyimledikleri pozitif duygular, onlarda psikolojik olarak ödüllenmiş ve gelecekte güvenilir olmak için olan arzuyu güçlendirmektedir. Pek çok insan güvenilir olarak addolunsa da; çalışmalarımızdaki denek 2 ‘lerin bilhassa yüzde 2’si güvenilir değildi. Gönderdikleri paranın hepsini veya neredeyse tamamını sakladılar, fevkalade yüksek Oksitosin düzeyleri sergilediler. Bu sonuç; bu kişilerin yanlış beyin bölgelerinde Oksitosin Reseptörleri’ne, veya  (örneğin, Dopamin salgılamasını ayarlamayan) veya ayarlamayan reseptörlere sahip olmalarındandır. Son söylenen durumda nöronlar, ne kadar yapılırsa yapılsın Oksitosin salgılamasında aslında sağırdırlar. Yüksek derecede güvensizlik, etkileyici bir şekilde duygusuz veya bir diğerinin acı çekmesinden uyarılmış olan sosyopatları andıran kişilik özelliklerini elinde bulundurmaktadır.

Geleceği Kavrama

Bugün laboratuarım, beyindeki Oksitosin aktivitesindeki eksikliklerin dengesiz sosyal etkileşimler tarafından göze çarpan rahatsızlıklarda payı olup olmadığını inceleme üzerine odaklanmaktadır. Örneğin, Otizm çeken insanlar (İçe Kapanma Rahatsızlığı) düşük Oksitosin seviyelerine sahiptirler. Diğerleri tarafından yapılan çalışmalar bu deneklerde peptid’i değiştirmenin sosyal bağlantıda herhangi bir artış oluşturmadığını keşfetmiştir. Bu, Güven Oyunu’ndaki güvenilir olmayanlarda benzer bir şekilde doğrudur. Bu sonuç, Otizm Rahatsızlığı olanların Oksitosin Reseptörü Disfonksiyonu’na (İşlev Bozukluğuna) sahip olabileceklerini ileri sürmektedir. Benzer bir şekilde, Oksitosin Reseptörleri yönünden zengin bölgelerde Beyin Lezyonu (Doku Bozukluğu) olan hastalar, hangi insanların güvenilir gözüktüğüne, hangilerinin güvenilir gözükmediğine karar vermede zorluk yaşarlar. Pek çok nörolojik ve psikiyatrik rahatsızlıklar Şizofreni, Depresyon, Alzheimer Hastalığı, Sosyal Anksiyete (Sosyal Endişe) ve Huntington Rahatsızlığı da dahil; anormal sosyal etkileşimleri içermektedir.
Güvenilir olmayanlarda gördüğümüz bozulmuş Oksitosin sistemi bu hastalıklarda rol oynayabilir. Onların çalışmalarının çok daha iyi bir anlayışı, yeni tedavi metodlarına yönlendirebilir. Bedenin içerisindeki Oksitosin operasyonları gayet dinamik olarak gözükür. Peptid ve seviyeleri dakikadan dakikaya değişen ve bir kimsenin hayat süresini değiştiren diğer hormonlarla etkileşir. Örneğin Östrojen, vücudun dokuları tarafından Oksitosin’in alınımını arttırır, oysa Progesteron bunun zıttını yapar. Böyle etkiler, hem fizyolojik hem de çevresel işaretlerin sosyal olarak etkileşimde olmamız için arzularımızı yönlendirdiğini ileri sürmektedir. Onlar hayat deneyimlerimizin Oksitosin mekanizmasını farklı bir ‘’ayar noktasına’’ ‘’yeniden ayarlanabileceğine’’ ve böylelikle de hayatın gidişatı boyunca güvenin farklı seviyelerine işaret ederler. Güvenli, yetiştiren bir çevreye bağlı olmak; biri bize güvendiğinde daha fazla Oksitosin salgılamamızı harekete geçirir ve o güveni karşılıklı hareket ettirir. Stres, belirsizlik ve yalnızlık, hepsi de güvenme eğiliminin gelişimine karşı çalışmaktadırlar. Çalışmalarımız devam ettikçe, bu basit peptid’in insanlara empatiye sahip olmaları için nasıl izin verdiğini ve etraflarındakilere karşı ve hatta tamamen yabancılara olan güvene nasıl destek olduğunu daha iyi anlayacağız.

OKSİTOSİN VE BEYİN
Çeşitli beyin yapıları (Yeşille Vurgulanmış Olanlar) Oksitosin’in salgılanması ve tepkisiyle ilişkilidir. Bu yapılar üç özelliği paylaşırlar: Oksitosin’in ‘’mesajlarını’’ sinir hücrelerine taşıyan Oksitosin Reseptörlerinin yoğun alanlarına sahiptirler. Duygular ve sosyal davranışı kontrol ederler; insanları iyi hissettiren ve bunun sonucunda da belirli davranışları ödüllendiren, sağlamlaştıran Ortabeyin Dopamin salgılanmasını ayarlar. Oksitosin’in güven-bağlantılı etkileri beyindeki aktivitesinde akışı yavaşlatsa da; başka yerdeki kimyasal da aynı şekilde davranır. Bazı beyin hücreleri onu kan dolaşımının içerisine aralarında rahmin de olduğu çeşitli organları etkilemek için gizler. (Sol Alt Köşedeki Detay)

Yazan: Paul J.Zak  (Scientific American Dergisi, Haziran 2008 Sayısı, Sayfalar 88-95)

Çeviren: Esin Tezer

esintezer@gmail.com

Baylor Üniversitesi’nin Din Araştırmaları Enstitüsü’ndeki (ISR) sosyologlar Amerika’daki din hakkında dönüm noktası olan 3 yıllık bir ankete başladıklarında farklı birşey yaptılar.1,700’den fazla kişinin herbirinin Amerika’nın dini ve spiritüellik konuları hakkında neredeyse 400 sorudan fazlasını cevaplandırdığı anket; şimdiye kadarki yürütülen din araştırmalarının en yoğun ve en hassas olanı olarak adlandırıldı. Sonuçlar geçen ay duyurulduğunda ISR’in Sosyoloji Profesörü ve Yardımcı Direktörü, Araştırmacı Dr.Byron Johnson “Pek çok anketin yapmadığını yapmak istedik ve bu da tipik olarak anketlerde sorulmayan soruları derinlemesine araştırmaktı,’’ demiştir. ISR araştırmacıları Amerika’nın dinini Tanrıya bakabileceğimiz dört şekle ayırıp, verilerini de yepyeni kategorilere göre organize ettiler: OTORİTER, CÖMERT, ELEŞTİRİSEL ve MESAFELİ.

Baylor’ın belirttiğine göre bu yöntem; eski metodun insanların hangi mezhebe aitseler ona göre ne yapacaklarını tahmin etmeye çalışmasınla karşılaştırıldığında şüphesiz rakipsiz bir yöntemdir. Son birkaç on yıldan fazladır ahlaki ve politik davranışın gitgide zayıflayan bu öngördürüsü; bilhassa tarikata bağlı tanımlamaların daha elastik olmaya başlaması ve mezhebin kendine özgü olmasından dolayı daha az insanın kiliseye gitmesi olarak ispatlanmıştır. Bugünkü sosyolojik herkesçe bilinen gerçek; kiliseye giden bir Metodist’in haftada üç defa kiliseye gitmesi ve kendi kilisesinde her Noel-Paskalya liberalinin yaptığından günlük kilise ayinine katılan bir Katolik’le daha fazla ortak noktasının bulunmasıdır.

Öyleyse mezhep bir süre için sosyolojik, umutsuz bir girişim olmuştur. Daha da ilginci, Baylor’ın takımından en az birinin Tanrı kategorilerinin türünün kilise katılımından veya İncil okunmasından daha tatmin edici olduğunu iddia etmesidir. Bu bir alışılmışın dışında olandır, ve eğer doğruysa, pek çok politik stratejist Baylor sayılarını hazmetmek için geç saatlere kadar ayakta kalacaktır. Fakat sıradan bir okur için şimdiki araştırmanın büyük dezavantajı, kategorilerinin doğal bir izlenim vermemesidir. ‘’Presbiteryen’’ veya ‘’Sık Kiliseye Gideni’’ anlamak kolaydı. Baylor’ın ‘’Dünyayla etkileşmeyen eleştirisel bir Tanrıyla’’ neyi kasdettiğini çözmek ise çok daha zordur. Bütün bunlara rağmen hâlâ dünyayı gözlemlemekte ve dünyanın şimdiki durumunu uygunsuz olarak görmektedir. Baylor’ın böyle inançlı olanların çoğunluğunun bulunduğunu iddia ettiği sıradan bir kiliseyi şöyle bir inceleseniz ve vaiz kürsüsünden yapılan açıklamayı okusanız, ne kadarınızın ellerini havaya kaldıracak kadar iyi anlayacağından emin değilim.

Baylor Üniversitesi’nde Sosyoloji Yardımcı Profesörü Dr. Paul Froese “Bu, Birleşik Devletler’deki ana farklılıkları anlamak için çok kuvvetli bir araç. Ben sizin Tanrı imajınızı bilirsem, sizin hakkınızda her türlü şeyi söyleyebilirim. O dünya görüşünün merkezi bir kısmıdır ve sizin genel olarak dünya hakkında ne düşündüğünüzle bağlantılıdır,’’ demiştir. Froese haklı olabilir ve eğer haklıysa, o zaman inançlılığı paylaşma yolları gitgide daha doğal hale gelebilir. Fakat şimdilik bana öyle geliyor ki; 3 yıl sürecek olan araştırmanın başlıca hedeflerinden bir tanesi onun terminolojisini açmak olmalıdır.

Anketten diğer bazı ilginç sonuçlar buradadır:
‘’Tutku’’ filmi (The Passion of the Christ) oylamaya katılanların %44.3’ü tarafından seyredilmiştir, fakat ‘’Da Vinci’nin Şifresi’’ kitabı (The Da Vinci Code) sadece %28.5 tarafından okunmuştur.Okuma çalışması ne kadar çok olsa da; bu dine olan saygıyı yansıtmayabilir (‘’Tutku’’ çok dindar, ‘’Da Vinci’nin Şifresi’’ ise bütünüyle şüphecidir).Çok dindar ve çok popüler olan Kalan Kitaplar (The Left Behind Books) yalnızca 19%’a erişmiştir.

Ateşli Protestan olanlar Tanrının hiç şüphesiz varolduğunu açıkça söylemede %86.5’le yüksek skora sahiptirler. Fakat Zenci Amerikalı Protestanlar %100 skora sahiptirler.

Erkekler daha az imaj eğilimindeyken, kadınlar Tanrı imajlarına doğru daha çok yönelmektedirler.

Amerikalıların yalnızca %4’ü Tanrının partizan politikada taraf tuttuğunu düşünmektedir.

Dört Tanrı türü arasından yanıtlayanların %57 ve %68 arasındakileri ‘’iyi bir insan olmak için’’ kriterlerine hasta ve ihtiyaç sahibi olanları gözetmeyi dahil etmektedirler. İlginç olan soru; diğer %30’un neden bu özellikleri kabul etmediğini düşünmesidir.

TANRI’YI NASIL GÖRÜYORUZ?

Araştırmacılar Amerikalılara Tanrıyı nasıl algıladıklarını sorarak dört dini bakış açısı düzenlediler.

1.OTORİTER TANRI:

Amerikalıların %31’i günlük hayat ve dünya olaylarıyla derinliğine alakadar olan OTORİTER bir Tanrıya inanıyor. Ayrıca Tanrı asabidir ve dinine bağlı olmayan veya dinsiz olanları cezalandırabilir. Zenci Amerikalıların %53’ü bu görüşü paylaşıyor. Amerikalıların %56’sı kuvvetli bir şekilde Tanrının ‘’erkek’’ olduğuna inanıyor.

Çocuk aldırmak her zaman yanlıştır: %23

Hükümet okulda ibadete izin vermelidir: %91

Hükümet askeri harcamayı arttırmalıdır:%63

Hükümet terörizmle savaşmak için otoriteyi arttırmalıdır: %76

Hükümet çevreyi daha iyi korumalıdır: %76

Hükümet zenginliği daha dengeli bir şekilde yeniden bölüştürmelidir: %57

Irak’taki savaş haklı çıkmıştır: %63

Başkan Bush’a şiddetle güven duyma: %32

2.CÖMERT TANRI:

Amerikalıların %23’ü günlük hayat ve dünya olaylarıyla derinlemesine alakadar, fakat esasen cezalandırmak için daha az rıza gösteren, pozitif güç olan CÖMERT bir Tanrıya inanıyor. 30 yaşından daha genç olan insanlar bu Tanrı kavramını düşünmesi en az muhtemel olanlar: Sadece %13.

Çocuk aldırmak her zaman yanlıştır: %17

Hükümet okulda ibadete izin vermelidir: %79

Hükümet askeri harcamayı arttırmalıdır: %55

Hükümet terörizmle savaşmak için otoriteyi arttırmalıdır: %63

Hükümet çevreyi daha iyi korumalıdır: %81

Hükümet zenginliği daha dengeli bir şekilde yeniden bölüştürmelidir: %53

Irak’taki savaş haklı çıkmıştır: %47

Başkan Bush’a şiddetle güven duyma: %23

3. ELEŞTİRİSEL TANRI:

Amerikalıların %16’sı dünyayla gerçekten iletişime girmeyen fakat dünyanın şimdiki durumundan mutsuz olan ve ilahi hükmüne mecbur edecek bir ELEŞTİRİSEL Tanrıya inanıyor. Doğulular bu görüşe yönelmede % 21 iken, Batılılar bu görüşe katılmada en az muhtemel olanlar, %14.

Çocuk aldırmak her zaman yanlıştır: %5

Hükümet okulda ibadete izin vermelidir: % 69

Hükümet askeri harcamayı arttırmalıdır: %46

Hükümet terörizmle savaşmak için otoriteyi arttırmalıdır: %64

Hükümet çevreyi daha iyi korumalıdır: % 89

Hükümet zenginliği daha dengeli bir şekilde yeniden bölüştürmelidir: %59

Irak’taki savaş haklı çıkmıştır: %38

Başkan Bush’a şiddetle güven duyma: %12

4. MESAFELİ TANRI:

Amerikalıların %24’ü dünyayla iletişime girmeyen ve asabi olmayan MESAFELİ bir Tanrıya inanıyor.Tanrı hareket halinde olan, daha ziyade doğanın kanunlarını düzenleyen kozmik bir güç.

Bunların %37’si 100,000 Dolardan fazla ev bütçesine sahip olanlar.Musevilerin %42’si Tanrıyı bu şekilde görüyor.

Çocuk aldırmak her zaman yanlıştır: %1.5

Hükümet okulda ibadete izin vermelidir: %47

Hükümet askeri harcamayı arttırmalıdır: %34

Hükümet terörizmle savaşmak için otoriteyi arttırmalıdır: %40

Hükümet çevreyi daha iyi korumalıdır: %87

Hükümet zenginliği daha dengeli bir şekilde yeniden bölüştürmelidir: %63

Irak’taki savaş haklı çıkmıştır: %29

Başkan Bush’a şiddetle güven duyma: %9.3